Welke materialen uit de bestaande woning kun je hergebruiken bij renovatie?
Stel je voor: je staat middenin een renovatie en kijkt rond. De vloer moet eruit, de wanden moeten open, de oude keuken gaat eruit.
De verleiding is groot om alles in de container te mikken. Maar stop even.
Wat je nu ziet, is geen afval, het is een materiaalbank. Je eigen huis is een plek waar materialen al liggen te wachten op een tweede leven. In de wereld van circulair bouwen en urban mining noemen we dat je eigen voorraad aanpakken.
Dat schept niet alleen ruimte, het scheelt ook een bak geld en CO2-uitstoot. Je bent een soort goudzoeker, maar dan in je eigen woonkamer. Waarom zou je dit eigenlijk doen? Omdat nieuw materiaal produceren veel energie kost.
Hout kappen, bakstenen bakken, staal smelten: het kost allemaal grondstoffen en brandstof.
Hergebruik is de slimste vorm van duurzaam bouwen. Je reduceert afvalstromen, je bent minder afhankelijk van schaarse grondstoffen en je bespaart flink op je bouwbudget.
Bovendien geeft het karakter aan je huis. Een deur uit 1930 met een verhaal, dat is toch wat anders dan een standaard kozijn uit de bouwmarkt?
De basics: wat kun je eigenlijk hergebruiken?
Als je een huis openschroeft, kom je van alles tegen. Het is slim om per ruimte te bekijken wat er nog bruikbaar is.
Denk aan de fundering, de vloeren, de wanden, het dak en de installaties.
We pakken de grootste categorieën eruit. Let op: niet alles is direct geschikt. Soms moet je materiaal bewerken, zoals schuren, impregneren of op maat zagen.
Dat hoort bij het proces. Allereerst de fundering en de vloer.
Oude betonplaten kunnen vaak opnieuw worden ingezet, mits ze geen scheuren hebben. Bij een houten vloer kun je de balken vaak hergebruiken, vooral als het om eiken of grenen gaat van 15 cm hoog en 7 cm breed. De ruimte ertussen kun je vullen met nieuw isolatiemateriaal, zoals schapenwol of hennepvezel. Zo combineer je bestaand materiaal met biobased oplossingen.
De prijs voor een tweedehands eiken balk ligt rond de €15-€20 per meter, nieuw is dat al snel €30-€40.
Wanden en plafonds leveren veel op. Oude bakstenen uit de spouwmuur zijn perfect voor een nieuwe erker of een tuinmuur. Ze zijn al gestabiliseerd en hebben geen nieuwe brandcyclus nodig.
Gipsplaten zijn lastiger, want die zijn vaak behandeld met coatings. Maar houten regelwerk van 5x5 cm of 7x7 cm kun je makkelijk opnieuw gebruiken voor scheidingswanden.
Ook oude deuren en kozijnen zijn goud waard. Een deurblad van 40 mm dik is prima te schuren en opnieuw te lakken. Kozijnen van hardhout, zoals meranti, gaan jaren mee en passen vaak nog in een moderne renovatie.
Dakconstructies zijn een bron van materialen. Oude dakpannen, als ze heel zijn, kun je hergebruiken voor een bijgebouw of een tuinmuur.
Dakpannen zijn vaak 25 cm breed en 40 cm lang en kosten tweedehands €1-€2 per stuk, nieuw €4-€6.
Oude daklatten en tengels van 3x5 cm zijn geschikt voor nieuwe schuren of overkappingen. Isolatiemateriaal zoals glaswol of steenwol is lastiger, maar als het schoon en droog is, kun je het soms hergebruiken in niet-dragende delen. Biobased alternatieven zoals houtvezelplaten zijn dan een betere keuze voor nieuwe isolatie.
Installaties en sanitair zijn vaak nog in goede staat. Zoals we laten zien in deze circulaire renovatie van een jaren 30 woning, kun je oude tegels van 10x10 cm of 15x15 cm prima schoonmaken en hergebruiken in een badkamer of keuken.
Een oude wastafel van keramiek kun je opknappen en in een bijkeuken plaatsen. Radiatoren van gietijzer zijn zwaar maar duurzaam; ze zijn vaak nog te gebruiken na een schilderbeurt. Een tweedehands radiator van 60 cm breed kost zo’n €50-€80, nieuw is dat €150-€200. Let wel op de aansluitingen; soms moet je een nieuwe kraan of adapter plaatsen.
Urban mining in je eigen huis: hoe pak je het aan?
Urban mining betekent dat je de stad als mijn gebruikt. In je eigen huis is dat hetzelfde: je ‘mijnt’ materialen uit je eigen constructie.
Begin met een inventarisatie. Loop door alle kamers en maak foto’s van wat er zit en wat er vrijkomt. Meet de maten op: lengte, breedte, dikte.
Noteer de staat: is het beschadigd, verrot, of nog stabiel? Zo krijg je overzicht.
Stap twee is sorteren. Maak stapels per materiaal: hout, steen, metaal, glas, kunststof. Gebruik stevige dozen of pallets.
Label ze met een stift en een briefje. Bijvoorbeeld: ‘Eiken balken 5x5 cm, lengte 2,5 meter, 8 stuks.’ Dit helpt bij het hergebruik en bij het eventueel verkopen of doneren.
Als je materialen wilt verkopen, kun je terecht op platforms als Marktplaats of gespecialiseerde sloopwebsites.
Prijs je materialen realistisch: een oude deur van 90 cm breed en 210 cm hoog vraag je €30-€50 voor, afhankelijk van de staat. Stap drie is bewerken. Hout schuren, stenen schoonborstelen, metaal ontroesten met een oplossing van azijn en water. Voor hardhout kun je een schuurmachine met korrel 80 gebruiken, daarna afwerken met korrel 120.
Bij stenen gebruik je een harde borstel of een hogedrukreiniger op lage stand. Vergeet niet dat sommige materialen behandeld moeten worden.
Oude verflagen kunnen lood bevatten; test dat eerst of schakel een expert in. Een loodtest kost ongeveer €15-€20 bij een bouwmarkt. Stap vier is opslag.
Materialen moeten droog en stabiel liggen. Hout op stenen of pallets, niet direct op de grond.
Stenen stapel je in dozen of op een pallet, afgedekt met zeil. Metaal bewaar je op een droge plek, want rost snel. Als je een garage of schuur hebt, is dat ideaal. Heb je die niet, huur dan een opslagbox van 5 m³ voor ongeveer €50-€70 per maand.
Prijzen en varianten: wat levert het op?
Herbruikbare materialen leveren direct geld op, maar ook besparingen op je bouwbudget wanneer je start met een circulair renovatieplan voor je woning.
Hieronder een overzicht van gangbare materialen en hun tweedehandsprijzen versus nieuw. Let op: prijzen kunnen variëren per regio en staat van het materiaal. Varianten op hergebruik zijn er genoeg. Je kunt materialen combineren met biobased producten.
- Eiken balken 5x5 cm, lengte 2,5 meter: tweedehands €15-€20 per stuk, nieuw €30-€40.
- Hardhouten deur 90x210 cm: tweedehands €30-€50, nieuw €150-€250.
- Bakstenen maatvoering 21x10x5 cm: tweedehands €0,50-€1 per stuk, nieuw €1-€1,50.
- Dakpannen 25x40 cm: tweedehands €1-€2 per stuk, nieuw €4-€6.
- Gietijzeren radiator 60 cm breed: tweedehands €50-€80, nieuw €150-€200.
- Tegels 10x10 cm: tweedehands €5-€10 per m², nieuw €15-€25 per m².
Bijvoorbeeld oude houten balken als dragers voor een nieuw dak van hennepvezelplaten. Of bakstenen uit de muur verwerken in een nieuwe schutting van leem.
Zo creëer je een mix van oud en nieuw, wat zorgt voor een unieke uitstraling en een lagere ecologische voetafdruk.
Een ander model is het ‘modulair hergebruik’. Je demonteert materialen zodanig dat ze makkelijk elders te plaatsen zijn. Vind de juiste vakman voor zo'n klus. Denk aan een complete wand van regelwerk en gipsplaat die je loskoppelt en elders opnieuw opbouwt.
Dit vraagt wat planning, maar levert een flinke besparing op. Een complete wand van 3 meter breed en 2,5 meter hoog kun je voor €100-€150 tweedehands kopen, terwijl nieuw opbouwen al snel €400-€600 kost.
Biobased materialen sluiten hier naadloos op aan. Denk aan houtvezelplaten, kurk, leem en stro. Ze zijn vaak lokaal verkrijgbaar en minder belastend voor het milieu. Een houtvezelplaat van 60 mm dik kost ongeveer €25-€30 per m². Combineer dat met