Wat zegt het Bouwbesluit over circulaire en demontabele bouw?
Je vraagt je af wat het Bouwbesluit nu eigenlijk zegt over circulair en demontabel bouwen. Het antwoord is verrassend: in het huidige Bouwbesluit 2012 staat geen expliciete paragraaf met de term ‘circulair bouwen’.
Toch is het Bouwbesluit wel dé basis voor je project, want het legt de nadruk op veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en energiezuinigheid. Deze eisen zijn de springplank naar circulaire ambities. Het Bouwbesluit is als een fundering: het zorgt voor stabiliteit, maar jij bouwt er de duurzame en demontabele bovenbouw op.
Definitie: Wat is circulair en demontabel bouwen eigenlijk?
Circulair bouwen draait om het sluiten van kringlopen. Je gebruikt materialen zo lang mogelijk, haalt er waarde uit en voorkomt afval.
Denk aan biobased materialen zoals houtwolisolatie of vlasbeton, of aan hergebruikte bakstenen via urban mining. Demontabel bouwen betekent dat je gebouwen zo ontwerpt dat je ze uit elkaar kunt halen zonder beschadigingen. Schroefverbindingen zijn dan belangrijker dan lijm of cement.
Een concreet voorbeeld: een wand van 1200 mm breed die je met schroeven vastzet en later weer losmaakt. Zo blijven de materialen bruikbaar voor een volgend leven.
Het Bouwbesluit eist dat gebouwen veilig en gezond zijn, en dat sluit naadloos aan bij circulaire principes.
Je wilt namelijk geen giftige stoffen in je materialen, want die belemmeren hergebruik.
Waarom is het Bouwbesluit relevant voor circulair bouwen?
Het Bouwbesluit is de wettelijke basis voor bouwprojecten in Nederland. Het zorgt dat gebouwen voldoen aan minimale eisen voor veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en energiezuinigheid.
Deze eisen zijn geen belemmering, maar een kans. Ze dwingen je om na te denken over materialen die lang meegaan en veilig zijn.
Bijvoorbeeld: hout dat behandeld is met milieuonvriendelijke stoffen voldoet niet aan de gezondheidseisen en is dus niet circulair. De energiezuinigheidseis in het Bouwbesluit sluit aan bij de circulaire gedachte. Je wilt materialen die niet alleen duurzaam zijn, maar ook bijdragen aan een lage energiebehoefte.
Denk aan biobased isolatiematerialen zoals houtwol of vlas, die een Rc-waarde van 4,5 m²K/W halen. Dit helpt niet alleen het milieu, maar verlaagt ook je energierekening.
De kern: Hoe werkt het Bouwbesluit in de praktijk?
Het Bouwbesluit stelt prestatie-eisen, geen voorschrijvende oplossingen. Je mag zelf kiezen hoe je voldoet, zolang je maar aantoont dat je aan de eisen voldoet.
Dit geeft ruimte voor innovatie. Bijvoorbeeld: je kiest voor demontabele vloeren van hergebruikt staal, zoals de CircoDeck van New Horizon. Deze vloer is volledig demontabel en voldoet aan de constructieve eisen van het Bouwbesluit. Een specifieke eis is de brandveiligheid.
Materialen moeten voldoen aan bepaalde brandklasse. Biobased materialen zoals houtwolisolatie hebben vaak een lagere brandklasse, maar met de juiste behandeling voldoen ze wel.
Denk aan brandvertragende coatings op basis van natuurlijke materialen. Deze coatings kosten ongeveer €15-€20 per m² en zorgen dat je materialen veilig zijn.
Ook de luchtkwaliteit is een aandachtspunt. Materialen mogen geen schadelijke stoffen afgeven. Biobased materialen zijn hier vaak beter in dan synthetische materialen.
Vlasbeton, bijvoorbeeld, is een biobased materiaal dat geen giftige stoffen afgeeft en een goede luchtkwaliteit in het gebouw bevordert. Er zijn verschillende modellen voor circulair en demontabel bouwen.
Varianten en modellen: Wat zijn de opties?
Een populair model is het ‘cradle-to-cradle’-principe. Hierbij worden materialen volledig herbruikbaar gemaakt. Een voorbeeld is het gebruik van biobased materialen zoals houtwolisolatie, die na afloop composteerbaar zijn.
Een ander model is het ‘demontabel ontwerp’, waarbij je gebouwen ontwerpt voor demontage.
Denk aan schroefverbindingen en modulaire elementen. Prijsindicaties: biobased materialen zijn vaak iets duurder dan traditionele materialen, maar op de lange termijn voordeliger.
Houtwolisolatie kost ongeveer €25-€30 per m², terwijl minerale wol €20-€25 per m² kost.
Het verschil is klein, maar de milieuwinst is groot. Demontabele systemen, zoals de CircoDeck-vloer, kosten ongeveer €150-€200 per m², vergelijkbaar met traditionele vloeren. Urban mining is een andere optie. Hierbij haal je materialen uit bestaande gebouwen en geef je ze een nieuw leven.
Denk aan bakstenen uit gesloopte panden die je opnieuw gebruikt. De kosten hangen af van de beschikbaarheid, maar liggen vaak lager dan nieuwe materialen. Een pallet hergebruikte bakstenen kost ongeveer €50-€70, terwijl nieuwe bakstenen €100-€120 kosten.
Praktische tips voor je project
Begin met een materiaalpaspoort. Dit document beschrijft alle materialen in je gebouw, inclusief herkomst, samenstelling en herbruikbaarheid.
Het materiaalpaspoort helpt je om materialen later terug te winnen en her te gebruiken. Het is een essentieel onderdeel van circulair bouwen.
Kies voor demontabele verbindingen. Schroefverbindingen zijn beter dan lijm of cement, omdat je ze makkelijk losmaakt. Investeer in kwaliteitsschroeven die meerdere keren gebruikt kunnen worden. Een set schroeven kost ongeveer €10-€15 per m².
Gebruik biobased materialen waar mogelijk. Denk aan houtwolisolatie, vlasbeton of bamboe.
Deze materialen zijn duurzaam, veilig en herbruikbaar. Ze voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit en dragen bij aan een circulaire economie. Test je materialen op brandveiligheid en luchtkwaliteit.
Vraag je leverancier om certificaten die aantonen dat je materialen voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit. Dit voorkomt problemen tijdens de bouw en zorgt voor een veilig gebouw.
Betrek je leveranciers vroeg in het proces. Vraag hen naar circulaire opties en demontabele systemen.
Samenwerken met leveranciers die expertise hebben in circulair bouwen, zoals New Horizon of Circulair Bouwen, helpt je om je doelen te bereiken. Volg hierbij het advies over circulair bouwen en houd rekening met de kosten. Circulair bouwen is niet altijd duurder, maar het vraagt om een andere aanpak.
Investeer in kwaliteit en herbruikbaarheid, en je bespaart op de lange termijn. Denk aan materiaalbesparing, lagere afvalkosten en een hogere waarde van je gebouw.
Sluit af met een circulair plan. Beschrijf hoe je materialen gaat hergebruiken na de sloop.
Dit plan helpt je om je doelen te bereiken en sluit aan bij het landelijke beleid voor circulair bouwen. Het is een toegevoegde waarde voor je project en je reputatie.