Wat is het verschil tussen BENG en circulair bouwen?
Je staat voor een bouwproject en hoort twee termen steeds terugkomen: BENG en circulair bouwen. Ze klinken allebei duurzaam, maar zijn totaal verschillend.
BENG is een wettelijke eis voor energiegebruik, circulair bouwen draait om materialen en hergebruik.
Het is makkelijk om ze door elkaar te halen, maar ze vullen elkaar juist aan. Laten we ze helder uitleggen, zonder ingewikkelde taal.
Wat is BENG eigenlijk?
BENG staat voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen. Het is een wettelijke norm die sinds 2021 geldt voor nieuwe gebouwen in Nederland.
De norm kijkt naar het energieverbruik voor verwarming, koeling, ventilatie en verlichting. Een gebouw moet aan drie eisen voldoen: energiebehoefte, primair energieverbruik en aandeel hernieuwbare energie. Je mag bijvoorbeeld niet meer dan 50 kWh per m² per jaar gebruiken voor verwarming en koeling. Stel, je bouwt een huis van 100 m².
Dan mag je maximaal 5.000 kWh per jaar verbruiken. Dat is ongeveer wat een gemiddeld huishouden aan stroom verbruikt, maar dan alleen voor het gebouw zelf.
BENG zorgt ervoor dat gebouwen bijna energieneutraal zijn, wat helpt om CO₂-uitstoot te verminderen.
Het is een technische norm, niet een materiaalnorm. Dus je kunt een BENG-gebouw bouwen met traditionele materialen, als de isolatie en installaties maar top zijn. De norm wordt berekend met specifieke software, zoals NLRS of EP-Wizard.
Je hebt een energieprestatie-adviseur nodig om de berekening te maken. De kosten voor een BENG-berekening liggen tussen €500 en €1.500, afhankelijk van de grootte en complexiteit van het gebouw.
Zonder deze berekening krijg je geen bouwvergunning. BENG is dus een harde eis, geen keuze.
Wat is circulair bouwen?
Circulair bouwen draait om materialen en hergebruik. Het doel is om grondstoffen zo lang mogelijk in de keten te houden, zonder afval te produceren.
Je kiest voor biobased materialen zoals hout, stro of leem, en je ontwerpt gebouwen die je later makkelijk kunt demonteren. Urban mining speelt een grote rol: materialen uit bestaande gebouwen halen en hergebruiken. Denk aan bakstenen van een gesloopt pand, of stalen balken die je opnieuw gebruikt.
Een voorbeeld: je bouwt een huis met houtskeletbouw en vulling van strobalen.
Het hout komt uit een FSC-gecertificeerd bos, de strobalen van een lokale boer. De kosten liggen hoger dan traditioneel bouwen: een houtskelet kost ongeveer €150-€200 per m², strobalen €30-€50 per m². Maar je wint terug doordat het gebouw langer meegaat en je minder onderhoud hebt. Circulair bouwen is geen norm, maar een ontwerpfilosofie.
Je kunt circulair bouwen combineren met BENG, maar het is niet verplicht. Hoewel er een verschil tussen duurzaam en circulair bouwen is, kan een circulair gebouw ook energieverslindend zijn als je niet oplet.
Daarom is het slim om beide concepten samen te gebruiken. Bijvoorbeeld: een BENG-gebouw met biobased materialen en een demontabel ontwerp. Zo voldoe je aan de energienorm én bouw je toekomstbestendig.
Hoe werken BENG en circulair bouwen samen?
BENG en circulair bouwen zijn complementair. Waar BENG zorgt voor een laag energiegebruik, focust de overlap met circulair bouwen zich op een minimale materiaalimpact.
Samen zorgen ze voor een gebouw dat zowel energiezuinig als materiaalzuinig is.
Een voorbeeld: een BENG-gebouw met een groen dak van sedum en isolatie van hennep. Het groene dak helpt bij de energiebehoefte, de hennepisolatie is biobased en herbruikbaar. De kosten voor zo’n combinatie liggen hoger: reken op €200-€300 per m² extra voor biobased materialen.
Er zijn verschillende modellen om dit te integreren. Een populair model is het ‘cradle-to-cradle’ (C2C) ontwerp. Hierbij worden materialen zo gekozen dat ze na sloop weer nuttig zijn. Een ander model is het ‘biobased bouwen’, waarbij je alleen maar hernieuwbare materialen gebruikt.
Beide modellen kunnen BENG-vriendelijk zijn, als je goed isoleert en zonne-energie gebruikt.
De keuze hangt af van je budget en doelen. Prijsindicaties: een standaard BENG-woning kost ongeveer €1.800-€2.200 per m².
Een circulaire variant met biobased materialen ligt op €2.000-€2.500 per m². Het verschil zit in de materiaalkeuze en de ontwerptijd. Je bespaart wel op energiekosten: een BENG-woning verbruikt maar €100-€200 per jaar aan stroom voor verwarming. Op lange termijn verdien je de investering terug.
Praktische tips voor je project
Begin met een energieprestatie-adviseur die BENG-berekeningen maakt. Vraag naar hun ervaring met biobased materialen, want niet alle adviseurs zijn daar bekend mee.
Kies voor een ontwerper die circulair bouwen als specialisatie heeft, bijvoorbeeld een architect met C2C-certificering.
Vraag offertes op voor materialen: hout van leveranciers zoals Bruil of Gadero, strobalen van lokale boeren, leem van Leemstuc.nl. Vergelijk prijzen en kwaliteit. Denk aan urban mining: bezoek sloopbedrijven of gespecialiseerde handelaren zoals ReUse in Amsterdam.
Daar vind je materialen zoals bakstenen voor €0,50-€1 per stuk, of stalen balken voor €10-€20 per meter. Je bespaart tot 30% op materiaalkosten, maar het vergt meer tijd voor selectie en verwerking. Zorg dat je materialen test op kwaliteit en geschiktheid voor je ontwerp. Plan je budget realistisch: reken op 10-15% extra voor circulaire elementen, maar houd rekening met subsidies.
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) biedt subsidies voor biobased bouwen, zoals de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE).
Check ook gemeentelijke regelingen voor circulair bouwen. Tot slot: begin klein.
Test eerst een circulaire wand of dakopbouw in je project, voordat je het hele gebouw aanpakt. Zo bouw je ervaring op en beperk je risico’s.