STABU-besteksposten voor hergebruikte en biobased materialen

Thomas Hoekstra

Bouwkundig Ingenieur & Circulaire Bouw Adviseur

Je bent aan het bouwen of verbouwen en wilt iets goeds doen voor de planeet. Je zoekt naar manieren om materialen een tweede leven te geven of om te kiezen voor lichte, plantaardige opties.

Alleen: hoe vertaal je die goede wil naar een concreet bestek? STABU is de taal die architecten en aannemers spreken, en zonder de juiste posten belanden biobased parels en hergebruikte materialen vaak in de prullenbak.

Dit is je praktische gids om STABU slim te gebruiken voor circulair bouwen.

Waarom STABU de sleutel is voor circulair bouwen

STABU is niet zomaar een lijst met regeltjes. Het is het raamwerk dat bepaalt wat er op de bouwplaats komt.

Zonder duidelijke besteksposten kiezen aannemers vaak voor de makkelijkste en goedkoopste standaardoptie. Dat is jammer, want hergebruikte bakstenen of een vloer van schapenwol verdienen een plek. Met de juiste STABU-posten geef je aan dat je waarde hecht aan circulariteit en biobased materialen. Je stuurt niet alleen op prijs, maar ook op herkomst, CO2-voetafdruk en toekomstige demontage.

Zo maak je van je project een visitekaartje voor urban mining en duurzaam hergebruik. Denk aan materialen als oude dakpannen die weer als gevelbekleding dienen, of houtvezelisolatie die later composteerbaar is.

Zonder specifieke posten verdwijnen deze kansen in de aanbesteding. Met STABU maak je het onzichtbare zichtbaar en meetbaar.

Selectiecriteria: waar je op moet letten

Als je een STABU-post voor biobased of hergebruikt materiaal opstelt, begin je bij de basis.

Vraag je af: is het materiaal echt circulair? Kan het na gebruik weer worden opgewerkt of teruggewonnen? Dit is de kern van urban mining: de stad als mijn. Kijk naar de herkomst.

Is het hout FSC-gecertificeerd of afkomstig van sloopprojecten? Zijn de biobased materialen lokaal gewonnen, zoals schapenwol uit de polder?

Een goede post benoemt deze eisen expliciet, zodat leveranciers niet met een groen verhaal aankomen zonder bewijs.

Prijs speelt een rol, maar niet alleen de aanschaf. Bereken de totale kosten over de levensduur. Een biobased isolatiemateriaal kan iets duurder zijn, maar bespaart op energie en demontagekosten.

Vraag om transparante prijsopbouw: materiaal, verwerking en eventuele inname na gebruik. Check de prestaties. Hoe lang gaat het mee?

Is het brandveilig en vochtbestendig? Voor hergebruikte materialen meet je de kwaliteit: maatvastheid, sterkte en esthetiek. Een goede STABU-post legt deze criteria vast met meetbare normen, zodat je appels met appels vergelijkt.

Ten slotte: eis demontagegereedschap. Door je bestekteksten aan te passen zorg je dat biobased materialen geen giftige lijmen bevatten die recycling belemmeren.

Hergebruikte materialen moeten makkelijk te demonteren zijn. Vraag in je bestek om een demontageplan, zodat je materiaal straks weer terug de keten in kan.

Product 1: Hergebruikte bakstenen van Rebrick

Rebrick levert bakstenen van gesloopte gebouwen. Ze zijn schoongemaakt, gesorteerd en klaar voor hergebruik.

Ideaal voor gevels, muren en erfafscheidingen. De stenen hebben een unieke uitstraling en een lage CO2-voetafdruk. Prijs: circa €35-€50 per m², afhankelijk van kleur en formaat.

Een pallet van 500 stenen kost ongeveer €200-€250. Dit is inclusief schoonmaak en sortering, maar exclusief verwerking.

Voordelen: Unieke uitstraling, lage impact, direct beschikbaar. Je ondersteunt lokale sloopprojecten en voorkomt afval. Nadelen: Kleine kleurvariatie tussen partijen. Niet alle stenen zijn maatvast, dus je hebt een ervaren metselaar nodig.

Voor STABU noteer je: “Hergebruikte bakstenen, gesorteerd op maat en kleur, minimaal 90% maatvast, afkomstig van gesloopte woningen. Prijs per m² gevel inclusief sortering.” Zo voorkom je dat een aannemer met nieuwe stenen aankomt.

Product 2: Houtvezelisolatie van Gutex

Gutex is een Duits merk dat hardboard maakt van houtvezels. De isolatieplaten zijn dampdoorlatend, brandklasse B-s2,d0 en composteerbaar na gebruik.

Perfect voor wanden, daken en vloeren in biobased projecten. Prijs: ongeveer €25-€35 per m² voor platen van 60 mm dik.

Een pak van 10 platen (1,2 x 0,6 m) kost rond de €180. Dit is inclusief lijm op basis van natuurlijke harsen. Voordelen: Goede isolatiewaarde (Rc ± 2,5 per 60 mm), vochtregulerend, volledig recyclebaar. Werkt uitstekend in combinatie met houten framebouw. Nadelen: Iets zwaarder dan glaswol, dus fundering moet stevig zijn.

Niet geschikt voor vochtige kruipruimtes zonder extra bescherming. STABU-post: “Biobased houtvezelisolatieplaten, Rc-waarde minimaal 2,5 per 60 mm, merk Gutex of gelijkwaardig. Lijm op natuurlijke basis, demontage zonder chemicaliën.” Zo waarborg je de circulariteit en ontdek je welke materialen het beste scoren binnen duurzaamheidscertificeringen.

Product 3: Schapenwolisolatie van Sheepwool

Sheepwool is een Nederlands merk dat isolatie maakt van schapenwol uit de polder.

De wol is gewassen, gekaard en verwerkt in matten of platen. Ideaal voor wanden en daken, en volledig biologisch afbreekbaar.

Prijs: €30-€40 per m² voor matten van 100 mm dik. Een rol van 5 m² kost ongeveer €180. Dit is inclusief natuurlijke brandvertrager (zouten). Voordelen: Uitstekende vochtregulatie, geluiddempend, lokaal geproduceerd. De wol is een restproduct van de schapenhouderij, dus je helpt boeren.

Nadelen: Iets duurder dan synthetische isolatie. Niet geschikt voor extreme vochtbelasting zonder afwerking.

Voor STABU: “Schapenwolisolatie, minimaal 100 mm dik, Rc-waarde 3,0, merk Sheepwool of gelijkwaardig. Vrij van chemicaliën, herbruikbaar na demontage.” Dit maakt de keuze helder voor de aannemer.

Vergelijking: welk materiaal past waar?

Rebrick is de keuze voor zichtbare delen waar karakter telt. Gutex en Sheepwool zijn sterke isolaties, waarbij Gutex iets goedkoper is en Sheepwool lokaal scoort.

Alle drie zijn ze demonteerbaar en circulair, maar Rebrick vraagt extra aandacht voor maatvastheid.

Voor een gevelproject met hergebruik kies je Rebrick. Voor een nieuwbouwwoning met biobased isolatie ga je voor Gutex of Sheepwool, afhankelijk van je budget en voorkeur voor lokaal materiaal.

Aanbevelingen per budget en gebruik

Als je budget beperkt is, kies dan voor Gutex houtvezelisolatie. Het is de voordeligste optie met sterke prestaties.

Combineer met een eenvoudige STABU-post die de Rc-waarde en demontage eist. Zo bespaar je zonder in te leveren op circulariteit.

Heb je meer te besteden en wil je impact maken? Ga voor Sheepwool isolatie en Rebrick bakstenen. Dit duo zorgt voor een warm, lokaal en zichtbaar circulair huis. De totale kosten voor een gemiddelde woning (150 m² gevel en 100 m² dak) liggen dan rond de €8.000-€10.000, inclusief verwerking.

Voor utiliteitsbouw,