Software voor het berekenen van de Losmaakbaarheidsindex volgens CB'23
Je staat op het punt om een verbinding te ontwerpen die over 20 jaar makkelijk uit elkaar moet kunnen.
Geen gezaag, geen gebroken onderdelen, geen verspilling. Dat is de kern van losmaakbaar bouwen. Met de Losmaakbaarheidsindex 2.0 van Platform CB'23 meet je precies hoe je ervoor staat.
Deze gratis Excel-tool helpt je om direct te zien of je ontwerp klaar is voor hergebruik. Je vult een paar parameters in en krijgt meteen een score. Zo simpel kan het zijn.
Rekentool losmaakbaarheid
De Losmaakbaarheidsindex 2.0 is een gratis Excel-tool die je downloadt via Platform CB'23. De tool is gebaseerd op de publicatie 'Losmaakbaarheid in de bouw' van RVO uit 2020.
ISSO heeft de tool ontwikkeld en gekoppeld aan 'Circulariteit in Referentiedetails'. Je kunt hem gebruiken voor GWW-projecten (grond-, weg- en waterbouw) én voor utiliteit en woningbouw. Het doel is simpel: je ontwerp meetbaar maken voor hergebruik.
De tool werkt met twee hoofdfactoren: 'Type verbinding' (TV) en 'Toegankelijkheid van de verbinding' (ToV).
De tool is geen eindtoets, maar een ontwerptool. Gebruik hem om vooraf te zien welke verbeteringen mogelijk zijn.
TV kijkt naar de manier waarop onderdelen aan elkaar zitten: bijvoorbeeld schroeven, lijmen, of klik-systemen. ToV beoordeelt of je er makkelijk bij kunt. Is de verbinding bereikbaar zonder sloop? Kun je hem demonteren zonder speciaal gereedschap?
Je vult deze waarden in en de tool berekent een index. Een praktisch voorbeeld: je ontwerpt een gevelpaneel van biobased materiaal, zoals houtvezel of vlas.
Score in getal en kleur
Je kiest voor schroefverbindingen in plaats van lijm. De tool laat direct zien hoe dit de score beïnvloedt. Je past het aan en ziet meteen het effect.
Zo werk je toe naar een ontwerp dat écht circulair is. De tool berekent een score tussen 1 en 0,1.
Een score van 1 is zeer goed, een score van 0,1 is slecht. De score wordt visueel weergegeven met kleuren: groen voor zeer goed, geel voor matig, en paars voor slecht. Zo zie je in één oogopslag hoe je ervoor staat.
Stel je ontwerpt een vloerondersteuning voor een circulair kantoorpand. Je vult de parameters in: TV = schroefverbinding, ToV = makkelijk bereikbaar.
De tool geeft een score van 0,85 en kleurt groen. Dat betekent: goed ontworpen voor hergebruik.
Je kunt nu verder bouwen met vertrouwen. De kleuren helpen je om snel te schakelen. Geel betekent: er is ruimte voor verbetering.
Uiteindelijke doelstelling
Paars betekent: pas je ontwerp aan. Gebruik deze visuele feedback om je verbindingen te optimaliseren.
Zo voorkom je dat je later pas ontdekt dat je materiaal niet herbruikbaar is. Het uiteindelijke doel is helder: ontwerp zodat materialen na de levensduur makkelijk uit elkaar gehaald kunnen worden. Dit sluit aan bij de Transitieagenda Circulaire Bouweconomie en het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Je ontwerp moet bijdragen aan minder afval en meer hergebruik van grondstoffen.
Stel je voor: je bouwt een woning met biobased materialen, zoals hout en stro. Na 30 jaar wil je de onderdelen demonteren en hergebruiken.
Met de Losmaakbaarheidsindex controleer je of je verbindingen dat toelaten. Je zorgt dat schroeven loskomen zonder materiaalbeschadiging. Zo blijven de materialen waardevol.
De tool helpt je om dit doel te bereiken. Je gebruikt hem niet alleen voor toetsing, maar vooral als ontwerptool.
Je onderzoekt welke verbindingen het beste werken voor je project. Je past je ontwerp aan op basis van de score. Zo bouw je niet alleen duurzaam, maar ook slim.
Bronnen: Losmaakbaarheid
Platform CB'23 leverde op 29 juni 2023 de 'Leidraad Losmaakbaar detailleren'. Deze leidraad ondersteunt de tool en geeft praktische richtlijnen voor ontwerpers.
Witteveen+Bos en Alba Concepts publiceerden op 16 december 2022 een rapport over de Beoordelingsmethode Losmaakbaarheid in de GWW. Deze bronnen helpen je om de tool goed toe te passen.
De tool is specifiek ontwikkeld voor de Nederlandse markt, in samenwerking met ISSO, RVO en DGBC. Dit betekent dat hij rekening houdt met lokale normen en praktijken. Je kunt hem direct gebruiken voor projecten in Nederland. Geen aanpassingen nodig. Gebruik de tool samen met andere bronnen, zoals de leidraad en het rapport.
Praktische tips voor dagelijks gebruik
- Start altijd met de tool bij een nieuw ontwerp. Vul de parameters in en kijk naar de score.
- Kies voor verbindingen die je makkelijk kunt demonteren, zoals schroeven of klik-systemen. Vermijd lijm.
- Let op de interactie met andere prestaties, zoals isolatie en luchtdichtheid. Een losmaakbare verbinding moet niet ten koste gaan van de thermische waarde.
- Gebruik materialen die passen bij urban mining, zoals staal of aluminium dat je kunt recyclen. Biobased materialen zoals hout en vlas zijn ook goed, mits ze losmaakbaar zijn.
- Pas de tool aan op je specifieke project. Voor GWW-projecten kijk je naar buitenverbindingen, voor woningbouw naar binnenshuis.
Zo bouw je een compleet beeld op van losmaakbaarheid in je project.
Je ontwerp wordt er sterker en toekomstbestendiger door. Een voorbeeld uit de praktijk: je ontwerpt een schuur van houten planken. Je vult de tool in en ziet dat de score laag is door lijmverbindingen.
Je past het aan naar schroeven en de score stijgt naar groen. Zo bespaar je materiaal en maak je het ontwerp circulair.
De tool is gratis en makkelijk te gebruiken. Je downloadt hem, vult de gegevens in en krijgt direct resultaat.
Geen complexe software, geen kosten. Gewoon een praktische hulp voor je ontwerp. Met deze aanpak bouw je niet alleen duurzaam, maar ook met oog voor hergebruik.
Je ontwerp wordt sterker, en je materiaal blijft waardevol. Zo draag je bij aan een circulaire bouweconomie.