Rijtjeshuizen biobased isoleren via de buitenschil
Stel je voor: je rijtjeshuis is een oven in de zomer en een ijskast in de winter.
Je energierekening schiet door het dak en je buren horen elke stap die je zet. Het voelt alsof je vastzit aan een huis dat niet werkt zoals jij wilt. Maar er is een manier om dat fundamenteel te veranderen.
Niet met ingewikkelde techniek, maar met slimme, dikke lagen natuur om je huis heen. We gaan het hebben over het biobased isoleren van de buitenschil van je rijtjeshuis.
Dit is geen pleister op de woning, maar een totaalrenovatie die je huis klaarmaakt voor de toekomst.
Een toekomst waarin je woning niet alleen comfortabeler en gezonder wordt, maar ook onderdeel wordt van een circulaire economie.
Waarom de buitenschil je beste vriend wordt
De buitenschil is de jas van je huis. Als je een goedkope, synthetische jas draagt die nergens op slaat, voel je je nooit echt goed.
Zo is het ook met je huis. De meeste rijtjeshuizen uit de naoorlogse bouw zijn gestopt met dunne laagjes steenwol of piepschuim.
Die materialen isoleren op zich wel, maar ze zijn gemaakt van aardolie, slijten snel en zijn na een jaar of dertig niet meer goed genoeg. Ze zijn bovendien moeilijk te recyclen. Je stopt ze vol met materiaal dat eigenlijk gewoon afval is op het moment dat je het er weer uithaalt. Een biobased buitenschil is iets totaal anders.
We gebruiken materialen die net zo slim zijn als de natuur zelf.
Denk aan houtvezelplaten van 120 tot 160 mm dik, strobalen die je tussen de bestaande gevel en een nieuwe houtskeletbouw wand plaatst, of schelpen die je in een spouwblaag stort. Het gaat hier niet over een snelle fix. Dit is een fundamentele upgrade.
Je pakt het huis aan de buitenkant aan, waardoor je binnen geen ruimte verliest en je geen rommel maakt in je woonkamer. Je bouwt als het ware een nieuw, supercomfortabel omhulsel om je bestaande huis heen.
De reden waarom dit zo belangrijk is, heeft drie lagen. Ten eerste het comfort: een biobased schil is 'ademend'.
Het reguleert de vochtigheid in je huis. Je krijgt geen last van dat muffe, benauwde gevoel dat je soms hebt in een te goed geïsoleerde plastic zak. Ten tweede het klimaat: materialen als hout en stro hebben tijdens hun groei CO2 opgenomen en vastgelegd.
Dat noem je carbon storage. Je stopt dus letterlijk CO2 in je gevel.
Dat is het tegenovergestelde van wat isolatie met olie- of gasproducten doet.
Ten derde de circulaire gedachte: over 60 jaar zijn deze materialen nog steeds waardevol. Ze kunnen worden gecomposterd of hergebruikt. Ze zijn geen afval, maar grondstof voor de toekomst.
De materialen: wat stop je precies in je gevel?
Als we praten over biobased isolatie voor de buitenschil van een rijtjeshuis, heb je een paar prachtige opties.
Het is belangrijk dat je kiest voor materialen die luchtvochtigheid kunnen regelen en damp-open zijn. We willen namelijk geen vochtproblemen achter de nieuwe gevel.
De meest logische keuze voor een rijtjeshuis, of wanneer je een biobased nieuwbouwwoning laat ontwerpen, is de combinatie van een houtskeletbouw (HSB) wand met daarin biobased isolatie. De klassieker is houtvezelisolatie, bijvoorbeeld van merken als Gutex of Pavatex. Dit zijn platen gemaakt van houtvezels, soms aangevuld met een klein percentage kunsthars om het bij elkaar te houden. Je koopt deze platen in diktes van 60 mm tot 200 mm.
De prijs ligt rond de €30 tot €50 per vierkante meter, afhankelijk van de dikte en het type.
Het fijne aan houtvezel is dat het een zeer hoge thermische massa heeft. Dat betekent dat het de warmte lang vasthoudt. In de zomer werkt het juist verkoelend omdat het de hitte buiten houdt.
Het voelt direct goed aan. Een andere sterke speler is schapenwol.
Dit is een prachtig lokaal en hernieuwbaar product, dat ook uitstekend past bij een duurzame zorgboerderij met een sociaal karakter.
Bedrijven als NatureWorks of Ecoboard leveren wolpanelen die je in de spouw kunt stoppen of als voorzetwand kunt gebruiken. Wol is superveerkrachtig en vult alle kiertjes vanzelf op. De prijs ligt ongeveer gelijk aan houtvezel, rond de €35 per m².
Dan heb je nog stro. Stro is de goedkoopste optie, zeker als je het lokaal kunt inkopen.
Je kunt strobalen gebruiken in een zogenaamde 'strobouw' wand. De totale kosten voor een wand met strobalen inclusief afwerking liggen vaak lager dan traditioneel metselwerk, maar je moet wel een specialist vinden die dit wilt bouwen.
Een simpel riet van €20 per vierkante meter is haalbaar, maar de totaalprijs van de wand ligt hoger door de timmerwerkzaamheden. Wat we bij het woord 'biobased' ook moeten noemen is de afwerking.
Je gevel moet beschermd worden tegen regen. Vergeet die chemische verf. Kies voor leem of kalk. Leemstuc is prachtig en reguleert vocht, maar is wel gevoelig voor water.
Daarom is kalkstuc vaak een betere optie voor de buitengevel. Het is sterk, ademend en alkalisch, wat schimmel tegen gaat.
Je kunt ook kiezen voor houten gevelbekleding van onbehandeld lariks of thermisch gemodificeerd populier. Dit vergrijst op een mooie manier en is volledig composteerbaar.
De werking: hoe bouw je die nieuwe schil op?
Het proces van een biobased buitenschil bij een rijtjeshuis begint met het verwijderen van de bestaande gevelbekleding. Je haalt de oude boeiboorden, eventuele bakstenen of een circulaire dakkapel eraf.
Je komt dan het skelet van je huis tegen. Bij de meeste rijtjeshuizen is dat een houtskelet of een gietijzeren draagstructuur. Het is cruciaal om eerst het vochtgehalte van het hout te controleren.
Als het vochtig is, moet het eerst drogen. Daarna bouw je een nieuwe, dikkere wand voor de bestaande wand.
Dit noem je een voorzetwand of een gevelisolatiesysteem. Je begint met een regelwerk van bijvoorbeeld 150mm diepe balken. Dit regelwerk schroef je stevig vast op de bestaande constructie. Vervolgens vul je de ruimte tussen de balken op met de biobased isolatie.
Als je kiest voor houtvezelplaten, zaag je die op maat en klem je ze vast. Als je voor strobalen kiest, stop je die er strak in.
Het is essentieel dat er geen koudebruggen overblijven. Dat zijn plekken waar koude makkelijk doorheen kan lekken, zoals hoeken of plekken waar balken over elkaar heen gaan. Als de isolatie erin zit, komt de luchtdichte laag.
Dit is het moment voor de zogenaamde 'dampremmende folie'. Een merk als Pro Clima heeft folies die je heel precies kunt afdichten met speciale tapes.
Dit voorkomt dat warmte onnodig je huis verlaat en dat vocht van binnenuit de isolatie in trekt. De laatste stap is de afwerking. Je schroeft een buitenbeplating op het regelwerk.
Dit kan gipsvezelplaat zijn die je stuukt, of houten rabatdelen. De totale dikte van zo'n nieuwe gevel kan makkelijk oplopen tot 200 tot 250 mm.
Dat is flink, maar de isolatiewaarde is dan ook enorm. De werking is simpel: een dikke laag materiaal met veel lucht erin die de warmte tegenhoudt.
Maar het bijzondere van biobased materialen is hun vermogen om vocht te bufferen. Als het binnen vochtig is (bij het douchen of koken), neemt de wand dat vocht op. Als het daarna weer droog is, geeft de wand het af aan de buitenlucht.
Dit voorkomt condens en schimmel. Je huis 'ademt' als het ware.
Dit maakt het binnenklimaat gezonder en comfortabeler. Je hoeft minder vaak te ventileren om vochtproblemen te voorkomen, wat opnieuw energie bespaart.
Prijzen, investeringen en wat het je oplevert
Wat kost zoiets? Een realistische inschatting voor het volledig isoleren van de buitenschil van een rijtjeshuis (bijvoorbeeld 80 m² gevel) met biobased materialen hangt af van de afwerking.
Laten we uitgaan van een houtvezel isolatiesysteem met een houten gevelafwerking.
- Materialen (isolatieplaten, regelwerk, folies, tapes): €4.000 - €6.000
- Timmerwerk en montage: €5.000 - €8.000
- Afwerking (houten delen, verf, bevestiging): €2.000 - €3.500
Dat brengt de totaalprijs voor een gemiddelde rij