Praktijkervaringen met de WELL-certificering in Nederlandse kantoren
Stel je voor: je loopt je kantoor binnen en voelt meteen dat de lucht fris is.
Niet die muffe, bedompte lucht die je soms in kantoorpanden treft, maar lucht die echt energie geeft. Het licht is helder, maar niet schel. En de stoel waar je op zit? Die voelt niet alleen goed, die is ook nog eens gemaakt van materialen die de wereld niet uitputten.
Dit is de belofte van WELL-certificering. Het is een standaard die niet kijkt naar de steen, maar naar jou.
Naar hoe jij je voelt in een gebouw. Het is een blauwdruk voor een omgeving die menselijk welzijn centraal stelt.
Veel mensen denken bij duurzaam bouwen direct aan energiezuinigheid, isolatie en zonnepanelen. Dat is het verhaal van BREEAM, de andere grote speler. WELL gaat een stap verder.
Het vraagt: wat doet dit gebouw met de gezondheid en het geluk van de mensen die er werken? Het is een holistische benadering die draait om luchtkwaliteit, water, licht, geluid, comfort en zelfs het mentale welzijn. Het is een keuze voor de mens in plaats van alleen de techniek.
Waarom WELL meer is dan een certificaat
Je vraagt je misschien af: waarom zou ik hier geld in steken? De markt verandert.
Bedrijven die personeel willen aantrekken en behouden, bieden meer dan alleen een goed salaris. Ze bieden een omgeving waarin mensen floreren. WELL is een krachtig signaal naar je medewerkers en klanten dat je om ze geeft. Het is een investering in je menselijk kapitaal.
Gezonde, gelukkige werknemers zijn productiever en hebben minder last van ziekteverzuim. Denk aan de cijfers.
Onderzoek toont aan dat werknemers in WELL-gecertificeerde gebouwen tot 11% productiever kunnen zijn.
Ze rapporteren minder hoofdpijn, minder irritatie aan de luchtwegen en een betere nachtrust. Dit is geen zweverig gedoe, het zijn harde economische voordelen. De kosten voor het certificeringsproces verdienen zich vaak binnen enkele jaren terug via lagere ziektekosten en hogere efficiëntie. Het is een zakelijke beslissing met een menselijk gezicht.
Het hart van WELL: de 10 concepten
WELL is opgebouwd uit 10 concepten. Dit zijn geen losse eisen, maar een samenhangend systeem. Elk concept is erop gericht om een specifiek aspect van onze gezondheid en ons welzijn te verbeteren.
Laten we er een paar uitdiepen die relevant zijn voor de Nederlandse kantorenmarkt, met een knipoog naar circulariteit.
Lucht (Air) is misschien wel het belangrijkste concept. Dit gaat verder dan alleen een CO2-meter.
WELL eist dat er gefilterde luchttoevoer is met een minimale capaciteit van 25 kubieke meter frisse lucht per persoon per uur. Het draait ook om het weren van schimmels, allergenen en vluchtige organische stoffen (VOC's). Hier komt biobased bouwen mooi om de hoek kijken.
Materialen zoals hennepbeton, schimmelschroot of kurk hebben van nature een veel lagere VOC-uitstoot dan traditionele materialen met lijm en chemische coating.
Water (Water) vraagt om schoon en veilig drinkwater. Dit betekent dat er regelmatig watermonsters worden genomen en dat er filtersystemen moeten zijn die verontreinigingen tegenhouden. Dit sluit prachtig aan op de circulaire gedachte. Denk aan systemen die regenwater opvangen en filteren voor toiletspoeling of om de kantoorplanten water te geven.
Zo verminder je de druk op de drinkwatervoorziening. Licht (Light) gaat over het ondersteunen van ons natuurlijke dag- en nachtritme. Dit betekent dat er zoveel mogelijk natuurlijk daglicht moet zijn.
De ramen moeten minimaal 15% van de vloeroppervlakte beslaan. Daarnaast is het belangrijk dat het kunstmatige licht 's ochtends koeler (blauwachtig) is en 's avonds warmer (geelachtig).
Dit helpt bij de aanmaak van melatonine en zorgt voor betere concentratie overdag en een betere slaap 's nachts. Geluid (Sound) is in een open kantooromgeving essentieel. WELL kijkt naar de nagalmtijd. Een te lange nagalmtijd zorgt voor een oncomfortabele, lawaaierige sfeer. De oplossing? Goede akoestische platen.
Die kunnen van allerlei materialen zijn gemaakt. Denk aan platen van gerecycled denim of van mycelium (schimmelwortels). Dit is waar urban mining en hergebruik samenkomen: oude spijkerbroeken krijgen een tweede leven als geluiddemper.
Materiaal (Materials) is waar de niche van circulair bouwen en de WELL Building Standard echt samenkomen.
WELL stelt eisen aan de materialen die je gebruikt. Zo mogen er geen materialen worden gebruikt die schadelijke stoffen bevatten zoals lood, formaldehyde of weekmakers.
Dit dwingt je om na te denken over de herkomst. Een houten tafel van FSC-gecertificeerd hout is goed, maar een tafel van gerecycled hout van een gesloopte boerderij is nog beter. Dit is urban mining in de praktijk: de stad als mijn voor materialen.
Actief (Active) stimuleert beweging. Dit zie je terug in trappen die aantrekkelijker worden gemaakt dan de lift, en in sta-bureaus die standaard beschikbaar zijn.
Een WELL-gebouw moedigt aan om in beweging te komen. Dit is niet alleen goed voor de fysieke gezondheid, maar ook voor de creativiteit. Gemak (Comfort) gaat over ergonomie en thermisch comfort. Zitten je stoelen goed?
Is de temperatuur aangenaam? Dit lijkt basaal, maar het heeft een enorme impact op hoe mensen zich voelen en presteren.
Denk aan klimaatplafonds die zorgen voor een gelijkmatige temperatuur zonder tocht. Gemoed (Mind) is het concept dat zich richt op het mentale welzijn.
Dit gaat over het ontwerp van de ruimte. Zorgen planten voor een betere lucht en een rustiger gemoed? Zijn er stilteruimtes voor mensen die even ongestoord willen werken? Dit is waar biophilic design, het integreren van natuur in het gebouw, een grote rol speelt.
De kosten en het certificeringsproces: een realistische blik
Goed, laten we het over de centen hebben. Want wat kost zoiets?
De investering hangt af van de grootte van het project, de huidige staat van het gebouw en of je kiest voor WELL of een Duits duurzaamheidslabel voor gebouwen. WELL is er in drie niveaus: Silver, Gold en Platinum.
Elk niveau heeft een steeds strengere set eisen. De totale kosten voor certificering bestaan uit drie delen: de registratiekosten, de consultancykosten en de meet- en verificatiekosten. De registratiekosten zijn voor IWBI (International WELL Building Institute) en bedragen ongeveer € 4.500 - € 6.000 voor een project van 5.000 m². Daarnaast moet je een WELL AP (Accredited Professional) inschakelen.
Dit is een expert die je begeleidt. De kosten hiervoor variëren enorm, maar reken op € 10.000 - € 25.000 voor een gemiddeld project.
Het duurste deel is vaak de implementatie. Denk aan de installatie van een nieuw luchtverversingssysteem dat aan de hoge eisen voldoet. Dit kan makkelijk € 50.000 - € 150.000 kosten, afhankelijk van de complexiteit.
Ook akoestische maatregelen, speciale verf en het vervangen van waterkranen met filters lopen in de papieren. Wilt u een WELL certificering aanvragen voor uw kantoorpand?
Een schatting voor een bestaand kantoor van 2.000 m² dat wordt gerenoveerd naar WELL Silver:
Reken op een totaalbedrag van € 75.000 - € 150.000 bovenop de normale renovatiekosten. Voor een splinternieuw gebouw waar WELL vanaf de tekentafel is meegenomen, liggen de meerkosten vaak lager, rond de 2-4% van de totale bouwsom. De meet- en verificatiekosten (performance testing) worden apart betaald.
Een externe auditor komt langs om luchtkwaliteit, water en geluid te meten. Dit kost al snel € 5.000 - € 10.000. Het is een serieuze investering, maar de return on investment via productiviteitswinst en lagere ziekteverzuimkosten kan aanzienlijk zijn.
Praktische tips voor een succesvolle WELL-implementatie
Als je de stap wilt wagen, zijn er een paar dingen die je kunt doen om het proces soepel te laten verlopen. Dit zijn lessen uit de praktijk, dingen die je vooraf wilt weten.
- Begin op tijd. WELL is niet iets dat je er op het laatste moment even bij doet. De keuzes die je maakt in de beginfase van een ontwerp of verbouwing bepalen voor 80% of je het kunt halen. Zorg dat de WELL AP er vroeg bij is.
- Focus op de juiste