Olifantsgras als grondstof voor biobased bouwplaten
Stel je voor: je loopt door een weiland en ziet die enorme, metershoge grassen. Die staan daar vooral mooi te wezen, hè.
Nu is er een technologie die dat groene spul omtovert tot stevige bouwplaten.
Olifantsgras, oftewel Miscanthus, is de nieuwe ster in de bouwwereld. Het groeit als kool, slurpt CO2 op en is straks de basis voor de wanden van je huis. Dat is pas écht bouwen met de natuur.
Waarom olifantsgras?
Even serieus: traditionele bouwmaterialen zijn vaak een drama voor het milieu. Denk aan hardhout uit verre landen of chemische platen die je liever niet in je woonkamer wilt hebben.
Olifantsgras is het groene antwoord. Het is een gewas dat je jaarlijks kunt oogsten zonder de bodem uit te putten.
Sterker nog, het helpt de bodem te verbeteren. Een volwassen plant kan wel 4 meter hoog worden. In één groeiseizoen levert hij een enorme hoeveelheid vezels op.
Die vezels zijn de grondstof voor biobased platen. Je bent dus niet afhankelijk van bossen die gekapt moeten worden. Dat voelt goed.
Wat het nog mooier maakt? Tijdens zijn groei haalt het gras CO2 uit de lucht. Die koolstof wordt opgeslagen in de vezels en blijft vastzitten in de bouwplaat. Je huis wordt dus letterlijk een opslagplek voor CO2. Dat heet koolstofopslag, en het is een gamechanger voor circulair bouwen.
Hoe wordt gras een plaat?
Het proces klinkt ingewikkeld, maar het idee is simpel. Je oogst het gras in de winter, als het uitgebloeid is en het meeste sap heeft verloren.
Dan wordt het fijngemalen tot een soort houtvezel. Daar komt geen agressieve chemie aan te pas.
Het is eigenlijk net als vroeger met strobalen, maar dan in een modern jasje. Die vezels mengen we met een biologische lijm. Denk aan lijmen op basis van maïs of aardappelzetmeel.
Geen formaline of andere rotzooi die in de lucht blijft hangen. Die mix wordt onder hoge druk en hitte geperst.
Zo ontstaat er een stevige, zware plaat die je voor van alles kunt gebruiken. De dichtheid van zo’n plaat is vaak rond de 180 tot 220 kg/m³. Dat is vergelijkbaar met standaard MDF, maar dan volledig biobased. De platen zijn brandveilig (ze zijn vaak D-s2 geclassificeerd) en hebben een uitstekende geluidsisolatie. De vezels dempen het geluid veel beter dan gips.
Varianten en prijzen
Er zijn al fabrikanten die deze platen op de markt brengen. Kijk naar producten als Miscanthus Board, platen van HempFlax of innovatieve bioplastic bouwmaterialen op basis van algen (hoewel die vaak met hennep werken, is de technologie identiek voor olifantsgras).
- 12 mm platen: Ideaal voor scheidingswanden. Reken op ongeveer €35 - €45 per m².
- 18 mm platen: Geschikt voor vloeren of dikkere wanden. Circa €50 - €60 per m².
- Isolatieplaten: Lichte varianten van 40-60 mm voor dak- of gevelisolatie. Rond de €25 - €35 per m².
Ze zijn er in verschillende diktes. Vergeet niet dat je bij de aanschaf van deze platen vaak subsidie kunt krijgen via de SDE++ regeling of lokale duurzaamheidsleningen. Dat maakt de prijs vaak lager dan reguliere houtproducten.
Check dit altijd bij je gemeente of energieloket. Voor de doe-het-zelver: sommige bedrijven leveren ook losse vezels.
Daarmee kun je zelf isolatieparels van gras maken of mortel mengen. Zo’n big bag van 1000 liter grasvezels kost ongeveer €150.
Daar kun je flink wat vierkante meters mee vullen.
Praktisch bouwen met gras
Wil je deze platen verwerken? Dan zijn er een paar handige tips.
Ten eerste: het materiaal 'werkt' iets meer dan hout vanwege het vochtgevoelige karakter.
Zorg dat je platen goed acclimatiseren in de ruimte waar ze geplaatst worden. Een weekje laten liggen is geen overbodige luxe. Gebruik schroeven die geschikt zijn voor biobased materialen.
Er zijn speciale Torx-drive schroeven met een ruime kop die het materiaal niet laten scheuren. Boor voor, altijd! De vezels zijn sterk, maar kunnen splijten als je te hardhandig bent. Voor de afwerking hoef je niet bang te zijn dat je huis gaat ruiken naar een weiland. De platen zijn geurloos.
Je kunt ze schilderen met minerale verf (kalkverf) of bio-verf. Geen synthetische acrylverf gebruiken, dat ademt niet en dat wil je niet in je biobased huis.
Als je bezig bent met urban mining (het hergebruiken van materialen uit bestaande gebouwen), passen deze platen perfect in het plaatje. Dankzij uitgebreide testen naar de levensduur weet je zeker dat ze lang meegaan, terwijl ze volledig composterbaar zijn aan het einde van hun leven.
Mocht je ooit verbouwen, dan kun je de oude platen gewoon versnipperen en als bodemverbeteraar gebruiken. Dat is pas cirkelloop.
De toekomst is groen
Olifantsgras is niet alleen een grondstof voor platen. Het is een symbool voor hoe we moeten bouwen.
We stoppen met het uitputten van de aarde en beginnen met het verbouwen van onze bouwmaterialen. Het gras groeit razendsnel, heeft weinig water nodig en staat prima op grond die niet geschikt is voor voedselteelt.
Je kunt het combineren met andere duurzame biobased materialen. Denk aan houten kozijnen van lokaal hout of gevelbekleding van leem. Samen creëer je een huis dat ademt, gezond is en bijna energieneutraal is. Het voelt alsof je buiten leeft, terwijl je binnen bent.
Ben je een architect, aannemer of gewoon een trotse huiseigenaar? Vraag bij je volgende bouwproject naar de opties van olifantsgras.
Je bent dan niet alleen goed bezig voor het milieu, je investeert ook in een gezond binnenklimaat. En dat is goud waard.