MPG-berekening checklist voor architecten en aannemers
De MPG-berekening voelt soms als een noodzakelijk kwaad, maar hij is je beste vriend als je echt duurzaam wilt bouwen.
Hij zet de milieu-impact van materialen om in een harde score. Deze checklist helpt je stap voor stap, zonder ingewikkelde theorie. We focussen op circulaire en biobased oplossingen, want dat is waar de toekomst ligt. Laten we beginnen.
Stap 1: Inventarisatie en Scope
Je begint met een goede voorbereiding. Zonder duidelijke scope loop je vast in data.
Wees selectief in wat je meeneemt.
- Definieer de MPG-plichtgrens: Check of het gebouw onder de Nieuwbouw 2030 norm valt (0,8 kg CO2-eq/m²/jaar). Voor utiliteitsbouw geldt vaak een strengere eis dan voor woningen.
Toelichting: Als je onder de 100 m² BVO blijft, mag je soms afwijken, maar reken dit altijd na. - Baken de rekenmodule af: Gebruik de Nationale Milieudatabase (NMD) voor de primaire milieu-impact. Neem alleen constructieve en gevelmaterialen mee in de MPG, niet de installaties (die vallen onder EPC).
Toelichting: Dit voorkomt dubbele telling en houdt de berekening overzichtelijk. - Verzamel BVO en GBO: Bereken de Bruto Vloeroppervlakte nauwkeurig. Gebruik de formule: som van verdiepingsvlakken minus open ruimtes.
Toelichting: Een foutje hier geeft een verkeerde score per m², wat je ontwerp onnodig duur maakt. - Kies de juiste rekenmodule: Selecteer in de rekensoftware (zoals DuboCalc) de module ‘Nieuwbouw Woningbouw’ of ‘Utiliteitsbouw’.
Toelichting: Gebruik altijd de nieuwste versie van de NMD, want oude data is vaak niet meer geldig.
Stap 2: Materialenlijst & Data
Dit is het hart van je MPG-berekening. Je hebt concrete data nodig, geen aannames. Wees specifiek over herkomst en samenstelling.
- Maak een gedetailleerde materialenlijst: Splits op in constructie (fundering, vloer, wand, dak) en gevel. Gebruik een Excel-template met kolommen: materiaal, dikte, oppervlakte, dichtheid, en NMD-code.
Toelichting: Zonder NMD-code kun je de milieu-impact niet berekenen. - Check biobased materialen op CO2-opslag: Voeg houtachtige materialen toe en kies voor FSC-gecertificeerd of Cradle to Cradle (C2C) goud. Gebruik NMD-code 80000000-xxxx voor biobased.
Toelichting: Hout slaat CO2 op, wat je score direct verbetert. Denk aan CLT (Cross Laminated Timber) van merken zoals Stora Enso. - Voeg circulaire materialen toe via Urban Mining: Gebruik gerecyclede bakstenen of betonpuin. Zoek naar producten met een ‘re-use’ certificering.
Toelichting: Een voorbeeld is een gevelsteen van Struyk Verwoest, gemaakt van 100% gerecycled materiaal. Dit verlaagt de primaire grondstofimpact. - Verwerk isolatiematerialen: Kies voor biobased isolatie zoals hennep (Thermo-Hemp) of schapenwol (Afasie). Vermijd XPS-schuim met hoge GWP-waarden.
Toelichting: Hennepplaten hebben een NMD-code en een lage milieu-impact door minimale bewerking. - Documenteer de herkomst: Vraag leveranciers om een Environmental Product Declaration (EPD) of NMD-specifieke data.
Toelichting: Zonder EPD moet je een standaardwaarde uit de NMD nemen, wat vaak minder gunstig is.
Stap 3: Berekening & Optimalisatie
Nu ga je rekenen. Dit is het moment om te schaven aan je ontwerp. Focus op de grootste impactposten eerst.
- Bereken de milieu-impact per element: Vul de materialenlijst in je rekensoftware. Let op: de MPG is een som van milieukosten (€/m²/jaar), niet alleen CO2.
Toelichting: Een gemiddelde woning moet onder de €1,00/m²/jaar blijven voor de MPG. - Identificeer de grootste impactdragers: Check welk element het zwaarst weegt. Vaak is dit de fundering of de gevel.
Toelichting: Als beton de boosdoener is, kies dan voor biobased funderingspalen of lichter gewapend beton. - Vervang materialen strategisch: Wissel standaardbeton (NMD-code 70000000-xxxx) uit voor biobased beton of gerecycled aggregaat.
Toelichting: Gebruik producten van merken zoals ECOcocon voor biobased wanden. Dit verlaagt de impact met 50-70%. - Voer een gevoeligheidsanalyse uit: Test hoe de score verandert bij materiaalwissels. Verhoog bijvoorbeeld het houtpercentage met 10%.
Toelichting: Dit helpt je keuzes te verantwoorden naar opdrachtgevers. - Controleer de MPG-score: Rond de berekening af en check of je onder de norm zit.
Toelichting: Als je boven zit, herhaal stap 3 tot je onder de 0,8 kg CO2-eq/m²/jaar of €-norm valt.
Stap 4: Materialenlijst voor Praktijkgebruik
Hieronder een voorbeeldlijst voor een circulair huis van 100 m². Voorkom fouten bij je milieuprestatie-berekening en pas deze lijst aan op je project.
- Fundering: Biobased palen (houten schroefpalen, €50-70 per stuk) i.p.v. beton. NMD-code: 80000000-001.
- Vloer: CLT-vloerplaten (200 mm dik, €150-200 per m²). NMD-code: 80000000-002.
- Wanden: Houtvezelbetonblokken (300 mm, €100-120 per m²). NMD-code: 80000000-003.
- Dak: Gerecyclede staalplaten (1 mm dik, €80-100 per m²). NMD-code: 70000000-004.
- Gevel: Houten gevelbekleding (FSC, 25 mm, €60-80 per m²). NMD-code: 80000000-005.
- Isolatie: Hennepplaten (160 mm, €30-40 per m²). NMD-code: 80000000-006.
Toelichting: Deze lijst is een startpunt. Vraag altijd offertes op bij leveranciers zoals Bruil of VolkerWessels voor circulaire opties.
Stap 5: Documentatie en Subsidies
Een goede berekening is pas compleet met de juiste papieren. Profiteer ook van subsidies.
- Bewaar alle data: Sla EPD’s, NMD-codes en offertes op in een map.
Toelichting: Dit is verplicht voor de vergunningsaanvraag en voorkomt discussies later. - Check subsidies: Kijk naar de Subsidieregeling Duurzame Energie (SDE++) voor biobased materialen of de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE).
Toelichting: Tot €50.000 subsidie is mogelijk voor circulaire projecten via de RVO. - Verstuur de MPG-verklaring: Dien de berekening in bij de gemeente via het Omgevingsloket.
Toelichting: Doe dit minimaal 8 weken voor de bouw start om vertraging te voorkomen. - Evalueer na oplevering: Meet de daadwerkelijke milieu-impact en pas aan voor toekomstige projecten.
Toelichting: Dit sluit de cirkel voor circulair bouwen.
Met deze checklist ben je klaar om de MPG-berekening te tackelen. Houd hierbij rekening met de aangescherpte MPG-grenswaarden en kies voor materialen die de aarde minder belasten. Je kunt dit!