Madaster Circularity Indicator: hoe wordt de score precies berekend?

Thomas Hoekstra

Bouwkundig Ingenieur & Circulaire Bouw Adviseur

Je staat op het punt om een gebouw te ontwerpen dat écht circulair is. Geen halfwerk, maar een gebouw dat zijn materialen teruggeeft aan de economie. De Madaster Circularity Indicator (MCI) is daarbij je kompas.

Die score vertelt je precies hoe goed je bezig bent. Geen ingewikkelde theorie, maar een harde cijfermatige weergave van je materiaalkeuzes.

Dit is de handleiding om die score te begrijpen en te berekenen, stap voor stap.

Wat je nodig hebt voor een accurate MCI-score

Voor je begint, verzamel je de juiste data. Zonder goede data geen betrouwbare score.

• Een actief Madaster account (kost ongeveer €250 per jaar voor een basisproject).
• Een gedetailleerd BIM-model (IFC 4.0 formaat) of een Excel-lijst met materialen.
• Product Environmental Declarations (EPD’s) van je leveranciers. Denk aan biobased materialen zoals hout van leverancier鉴ray, of circulair beton van Madaster partners.
• Type en gewicht van materialen: bijvoorbeeld 12.000 kg houten frame, 45.000 kg betonkernactief.

Je hebt toegang nodig tot het Madaster platform, een Material Passport voor je gebouw en specifieke productdata. Zonder EPD’s werkt het systeem met schattingen, wat je score vaak lager maakt. Verzamel dit dus echt vooraf.

Stap 1: Het materiaalpaspoort aanmaken

Log in op Madaster en start een nieuw project. Dit is de basis van je score.

1. Projectdetails invullen: Vul de locatie, bouwjaar (indien renovatie) en gebruiksfunctie in. Voor een nieuwbouwproject zet je de status op ‘Ontwerp’.
2. Geometrie toevoegen: Upload je IFC-bestand of teken de contouren handmatig. Het systeem berekent automatisch het bruto vloeroppervlak (BVO). Streef naar een nauwkeurigheid van 1% afwijking op de werkelijke maatvoering.
3. Materiaalcategorieën selecteren: Kies de juiste categorieën. Voor biobased bouwmaterialen selecteer je ‘Hout & Bamboe’ en ‘Natuurlijke vezels’. Voor hergebruikte materialen kies je ‘Herbruikbare componenten’.
4. Tijdsindicatie: Dit proces duurt ongeveer 30 minuten tot 1 uur, afhankelijk van de complexiteit van het gebouw.

Je vult hier de gebouwdata in. Dit gaat een stuk sneller als je een goede Revit-template voor circulaire woningbouw gebruikt. Veelgemaakte fout: Vergeten om het bouwjaar aan te passen bij renovatie. Dit beïnvloedt de basisscore voor hergebruikspotentieel.

Stap 2: Materialen toevoegen en data verrijken

Nu komt het echte werk. Je voegt materialen toe en koppelt de juiste data.

1. Componenten toevoegen: Ga naar ‘Materialen’ en voeg per bouwdeel toe. Voorbeeld: een gevelpaneel van 1200x600 mm. Vul in: materiaaltype (bijv. biobased composiet), gewicht (15 kg per paneel), en aantal (200 stuks).
2. EPD’s koppelen: Zoek in de Madaster database of upload een eigen EPD. Een EPD voor houten gevelbekleding van 5 mm dikte geeft specifieke CO2-uitstoot data. Koppel dit direct aan het component.
3. Herbruikbaarheid vastleggen: Geef aan of het materiaal demontabel is. Bij een schroefloos houten frame geef je aan: ‘Volledig demontabel, herbruikbaarheid 95%’.
4. Urban Mining check: Voor bestaande gebouwen: markeer materialen die al aanwezig zijn. Bijvoorbeeld: 500 m2 bakstenen van de oude gevel, gewicht 12.000 kg, hergebruik percentage 100%.
5. Tijdsindicatie: Reken op 1 tot 2 uur per 100 componenten. Voor een gemiddeld kantoorpand (5000 m2) ben je ongeveer 4 tot 6 uur bezig.

Dit bepaalt voor 80% je uiteindelijke MCI-score, wat essentieel is wanneer je circulaire prestaties meetbaar maakt. Veelgemaakte fout: Het gewicht van biobased materialen onderschatten. Een houten constructie kan tot 30% lichter zijn dan beton, maar de massa moet exact kloppen voor de circulariteitsberekening.

Stap 3: De scoreberekening begrijpen

De MCI-score is een getal tussen 0 en 100. Het algoritme kijkt naar drie pijlers: materiaalgebruik, herbruikbaarheid en biobased kwaliteit.

“De MCI is geen examen, maar een spiegel. Het laat zien hoe je ontwerp presteert in een circulaire economie.”

Hieronder de specifieke berekening per stap: Voorbeeldberekening: Je gebouw heeft 200.000 kg materiaal.

• Punt 1: Materiaalintensiteit (30% van de score): Het systeem berekent het totale gewicht per m2 BVO. Streefwaarde voor een circulair gebouw: maximaal 800 kg/m2. Voorbeeld: 5000 m2 BVO, 400.000 kg materiaal = 800 kg/m2. Dit geeft een volledige score voor deze categorie.
• Punt 2: Herbruikbaarheid (40% van de score): Elk materiaal krijgt een herbruikbaarheidspercentage. Een aluminium kozijn met schroefverbindingen haalt 90%. Een gemetselde bakstenen muur zonder voegmiddel haalt 95%. De score is het gewogen gemiddelde van alle componenten.
• Punt 3: Biobased en recycled percentage (30% van de score): Het aandeel biobased materialen (hout, kurk, vlas) en gerecyclede materialen (secundair beton, staal) telt mee. Voor een score boven de 80 moet minimaal 50% van het totale gewicht biobased of gerecycled zijn.

100.000 kg is biobased hout (50%). 80.000 kg is herbruikbaar beton (40%). 20.000 is primair staal (10%). De MCI-score wordt hier een gemiddelde van de drie pijlers, uitkomend op circa 78 punten.

Stap 4: Optimaliseren voor een hogere score

Een lage score is geen straf, maar een kans om aan te scherpen. Pas je ontwerp aan op basis van de data. Veelgemaakte fout: Te snel tevreden zijn met een score van 60. Een score van 75+ is haalbaar met biobased materialen en demontabele constructies.

1. Vervang primair door biobased: Vervang 10.000 kg primair aluminium door 10.000 kg massief hout (bijv. Accoya). Dit verhoogt het biobased percentage direct met 5%.
2. Ontwerp demontabel: Zorg dat gevelelementen niet verlijmd zijn. Gebruik bouten en moeren. Dit verhoogt de herbruikbaarheidsscore van 70% naar 90%.
3. Gebruik Urban Mining materialen: Voeg 5000 kg gerecycled staal toe uit een gesloopt gebouw. Dit telt mee als ‘hergebruikt’ en verhoogt de score significant.
4. Tijdsindicatie: Optimalisatie duurt vaak langer dan het initialiseren. Reken op 2 tot 3 uur per ontwerpfase om alternatieven door te rekenen.

Verificatie-checklist

Voordat je de score publiceert, loop deze lijst na. Zo voorkom je onnodige fouten en een lage score.

• Is elk materiaal voorzien van een EPD of een betrouwbare schatting?
• Klopt het totale gewicht binnen 5% afwijking van de werkelijkheid?
• Zijn alle biobased materialen correct gecategoriseerd (bijv. FSC-gecertificeerd hout)?
• Is de demontabelheid correct aangegeven (ja/nee en percentage)?
• Is het Urban Mining aandeel (hergebruikte materialen) meegenomen?
• Heb je de MCI-score gecontroleerd op het dashboard en vergeleken met een referentieproject (bijv. een vergelijkbaar pand met score 70)?

Als je deze checklist afrondt, heb je een betrouwbare Madaster Circularity Indicator score. Dit getal helpt bij de rapportage en visualisatie van circulaire gebouwprestaties, zodat je jouw ontwerp kunt verantwoorden en verbeteren voor een echte circulaire toekomst.