Light as a Service: circulaire verlichting via Signify uitgelegd
Stel je voor: je bouwt een nieuw kantoor of verbouwt je fabriekshal.
Je wilt duurzaam zijn, echt. Niet alleen zonnepanelen op het dak, maar in alles wat je doet. Je kiest voor biobased isolatie van houtvezel, muren van leem en vloeren van gerecycled beton.
En dan de verlichting. Tegenwoordig is dat geen kwestie meer van dozen vol ledlampen kopen bij de groothandel.
Nee, het is een dienst. Je koopt geen licht, je koopt een lichtervaring.
En je betaalt alleen voor wat je gebruikt. Dat is het idee achter Light as a Service (LaaS), en Signify (de voormalige Philips Lighting) is hier de absolute pionier in. Het past perfect in een circulair bouwproces waar materialen niet worden verbruikt, maar worden gebruikt en later weer worden hergebruikt.
Wat is Light as a Service eigenlijk?
Light as a Service, of LaaS, is een dienstmodel waarbij je als klant niet de verlichting koopt, maar het licht. Denk aan Spotify: je koopt geen cd's meer, je streamt muziek.
Zo werkt het hier ook. Signify blijft eigenaar van alle armaturen, kabels en sensoren. Jij sluit een contract af voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld 5 of 10 jaar, en krijgt gegarandeerd de juiste hoeveelheid licht op de juiste plek.
Signify regelt de installatie, het onderhoud en aan het einde van de rit halen ze alles weer op.
Niks gaat naar de afvalberg. Het mooie is de mindset die hierachter zit. In plaats van een product te kopen dat na een jaar of tien in de container belandt, denk je in prestaties.
Je betaalt voor de functionaliteit. Het is een dienst die je afneemt, net als je internet of je energie.
Dit model heet in vaktaal ook wel 'Product-as-a-Service' (PaaS). Het zorgt ervoor dat de fabrikant (Signify) wordt gestimuleerd om producten te maken die superlang meegaan, makkelijk te repareren zijn en aan het eind van hun leven makkelijk uit elkaar te halen zijn voor hergebruik.
Circulariteit zit dus ingebakken in het verdienmodel.
Waarom dit onmisbaar is in circulair bouwen
Als je bezig bent met urban mining, weet je dat materialen waardevol zijn. Je wilt geen waardevolle grondstoffen verbranden of op een stortplaats dumpen.
Traditionele verlichting is vaak een eenrichtingsverhaal: kopen, gebruiken, weggooien. Met LaaS draai je dat om.
De armaturen blijven eigendom van Signify. Zij zijn dus verantwoordelijk voor het materiaal. Dit sluit naadloos aan op de principes van de circulaire economie: behoud van materiaal, hergebruik en recycling.
Stel je voor: na tien jaar wil je het kantoor vernieuwen. In plaats van een container vol TL-buizen en armaturen naar de stort te brengen, belt je installateur van Signify.
Ze komen de boel demonteren, nemen het mee en checken welke onderdelen nog geschikt zijn voor een tweede leven. De behuizing van een led-lijnarmatuur kan zo weer terug de fabriek in. Dit bespaart enorm veel CO2 en kostbare metalen zoals koper en aluminium. Je voorkomt afval en je houdt waardevolle grondstoffen in de keten. Precies wat je wilt bij een circulair project.
Hoe het werkt: de kern van de dienst
Het proces is behoorlijk gestroomlijnd. Allereerst kom je er samen met een lichtontwerper achter wat je precies nodig hebt.
Niet zomaar wat lampen, maar een lichtplan dat aansluit bij de functie van de ruimte.
Denk aan 500 lux op de werkplekken en sfeerverlichting in de kantine. Signify maakt een plan met producten die passen bij een biobased bouwstijl. Denk aan armaturen met behuizingen van gerecycled aluminium of biobased kunststof.
Ze gebruiken hun eigen systemen, zoals de Energy Hub of de Interact software, om het slim te regelen. Zodra het plan akkoord is, levert en installeert Signify alles. Jij betaalt vervolgens een maandelijks bedrag. Dit bedrag hangt af van een aantal dingen: het aantal armaturen, de complexiteit van de installatie en de hoeveelheid licht die je afneemt.
In de praktijk liggen prijzen vaak tussen de €5 en €15 per vierkante meter per jaar, inclusief materiaal, installatie en onderhoud.
Voor een gemiddeld kantoor van 1000m2 ben je dan dus €5000 tot €15.000 per jaar kwijt. In dat bedrag zit alles: kapotte lampen worden gratis vervangen en aan het einde van de looptijd neemt Signify alles weer retour.
"Je betaalt voor licht, niet voor spullen. Dat verandert je kijk op investeren."
Een belangrijk onderdeel van de dienst is de 'retourgarantie'. In het contract staat precies wat er gebeurt aan het eind van de rit. Signify haalt de materialen op en scant ze.
Geschikte producten gaan naar de refurbishment-fabriek. Ze worden schoongemaakt, krijgen nieuwe elektronica en gaan weer de markt op.
Andere materialen worden gedemonteerd en gerecycled. Dit is het tegenovergestelde van 'planned obsolescence'. Hier wordt productlevensduur ontworpen voor maximaal hergebruik.
Modellen, opties en een realistische prijskaartje
Signify biedt verschillende 'series' armaturen aan die geschikt zijn voor LaaS. Je kunt kiezen voor de hoogwaardige lijnen die volledig modulair zijn opgebouwd.
Denk aan de Philips PowerBalance serie of de Philips X-tremeUnity. Deze systemen zijn als het were Lego: je kunt modules toevoegen, verwisselen of upgraden.
De behuizingen zijn vaak gemaakt van aluminium dat voor 60-70% uit gerecycled materiaal bestaat. Dit sluit aan op de vraag naar biobased en circulaire materialen, wat ook essentieel is voor een duurzame zorgomgeving. Wat kost het nu echt?
Laten we een concreet voorbeeld nemen voor een bedrijfshal van 2500m2. Je kiest voor een slim verlichtingssysteem met bewegingssensoren en daglichtregeling. Een traditionele aanschaf inclusief installatie zou zomaar €40.000 kunnen zijn. Met LaaS betaal je geen grote som vooraf.
Je sluit een contract voor 10 jaar. Het maandbedrag ligt dan rond de €0,80 tot €1,20 per m2.
Reken even mee: 2500m2 x €1,00 = €2500 per maand. Dat is €30.000 per jaar.
Over 10 jaar is dat €300.000. Dat klinkt hoger, maar let op: in dit maandbedrag zitten alle energiekosten (de lampen zijn extreem zuinig), alle servicekosten en aan het einde van de rit neemt Signify alles retour zonder bijkomende kosten. Er zijn varianten in contractvormen.
Soms kies je voor een 'Light Lease' model waarbij je aan het einde van de looptijd de armaturen kunt overnemen voor een Restwaarde.
Maar de meest circulaire vorm is de 'Full Service' variant, waarbij retourname en recycling standaard zijn inbegrepen. Dit principe van hergebruik zien we ook bij circulaire noodopvang en vluchtelingenhuisvesting. Vraag hier nadrukkelijk naar bij de offerte en naar de specificaties van de materialen.
Signify kan aantonen welk percentage gerecycled materiaal in de armaturen zit. Dit is essentieel voor je BREEAM of LEED score voor het gebouw.
Praktische tips voor je eigen project
Als je een project aan het plannen bent, begin dan op tijd met dit concept.
Het is niet iets wat je er even bij doet vlak voor de oplevering. Zorg dat je lichtplan integraal onderdeel is van je bouwplan. Zorg dat de aannemer en de installateur van Signify goed samenwerken.
Zorg voor de juiste infrastructuur, zoals een datanetwerk voor de slimme sensoren. De kracht van LaaS zit hem in de data: je kunt precies zien hoeveel energie je verbruikt en of er ruimtes zijn die je efficiënter kunt indelen.
Check altijd de voorwaarden. Wat gebeurt er als je tussentijds wilt verhuizen?
Kan het systeem makkelijk worden meegenomen of overgezet worden? Signify is hier meestal flexibel in, maar het moet in het contract staan. En vraag naar de materiaalpaspoorten van de armaturen. Wees specifiek: "Ik wil armaturen die geschikt zijn voor hergebruik, zonder chemische lijmverbindingen." Zo push je de markt verder naar een echte circulaire keten. Jouw project kan, net als een circulaire geluidswal langs snelwegen, de volgende stap zijn in het sluiten van de lus.