Level(s) framework van de Europese Commissie: wat meet het precies?
Stel je voor: je staat op een bouwplaats. Geen puinbakken vol afval, maar stapels hout dat wacht op een tweede leven.
Je ziet biobased isolatieplaten van vlas en hennep, en een baksteen die ooit elders diende. Hoe bewijs je dat dit project écht circulair is? Het Level(s) framework van de Europese Commissie is je meetlat. Geen ingewikkelde theorie, maar een helder stappenplan dat de duurzaamheid van gebouwen in kaart brengt.
Het vertaalt abstracte doelen naar concrete cijfers. Zo krijgt iedereen – van architect tot investeerder – dezelfde taal om circulair bouwen te meten en te waarderen.
Wat is Level(s) precies?
Level(s) is een gratis, Europees raamwerk met twaalf indicatoren die de levenscyclus van een gebouw meten.
Het is geen keurmerk dat je koopt, maar een meetmethode die je toepast. Denk aan een dashboard voor je project: je vult gegevens in en krijgt een score over duurzaamheid, gezondheid en kosten. Het combineert bestaande normen zoals BREEAM, LEED en Green Building Councils, maar legt de nadruk op Europese doelen zoals de Green Deal en de Circulaire Economie Actieplan. De kern is simpel: je bekijkt het gebouw van geboorte (grondstofwinning) tot einde (demontage en hergebruik).
Je meet CO₂-uitstoot, watergebruik, afvalproductie, biodiversiteit en meer. Voor biobased materialen kijk je naar de herkomst van vlas, hout of stro.
Bij urban mining registreer je welke materialen uit sloop worden hergebruikt. Zo ontstaat een transparant verhaal dat je kunt delen met opdrachtgevers en gemeenten.
Level(s) is ontwikkeld door de Europese Commissie om gebouwen meetbaar duurzamer te maken. Het is geen vervanging van bestaande systemen, maar een aanvulling die ze met elkaar verbindt. Je kunt het gebruiken voor nieuwbouw, renovatie en zelfs voor gebiedsontwikkeling.
Het werkt met bestaande data en tools, zoals EPD’s (milieuproducendata) en BIM-modellen. Zo voorkom je dubbel werk en blijf je dicht bij de praktijk.
Waarom dit framework belangrijk is voor circulair bouwen
Circulair bouwen draait om slimmer omgaan met materialen. Level(s) zet die ambitie om in meetbare prestaties.
Zonder meting blijft circulair bouwen vaak bij goede voornemens. Met Level(s) krijg je harde cijfers die laten zien hoeveel CO₂ je bespaart door hout te hergebruiken of biobased isolatie toe te passen. De EU wil in 2050 klimaatneutraal zijn.
Gebouwen zijn verantwoordelijk voor ongeveer 40% van de CO₂-uitstoot en 30% van het afval. Level(s) helpt om die cijfers omlaag te brengen.
Het sluit aan op de EU Taxonomie, waardoor je financiering kunt krijgen voor duurzame projecten.
Investeerders en banken kijken steeds vaker naar deze meetlat. Een goede Level(s)-score opent deuren. Voor jou als bouwer of ontwerper betekent dit: je kunt je keuzes voor biobased materialen en hergebruik onderbouwen. Bijvoorbeeld: je kiest voor Circulair Hout van Van der Wal of gevelpanelen van HempFlax.
Je meet hoeveel CO₂ je bespaart en hoeveel afval je voorkomt. Dit versterkt je positie in aanbestedingen en laat zien hoe certificeringen bijdragen aan de financierbaarheid van je project.
De kern: de twaalf indicatoren in de praktijk
Level(s) werkt met twaalf indicatoren, verdeeld over vijf thema’s: klimaat, grondstoffen, water, gezondheid en kosten. Je hoeft niet alles te meten; je kiest wat bij je project past.
Voor een biobased renovatieproject kun je bijvoorbeeld focussen op CO₂-uitstoot, hergebruik van materialen en gezondheid van binnenlucht. Elke indicator heeft een duidelijke vraag. Bijvoorbeeld: “Hoeveel kg CO₂-equivalenten per m² veroorzaakt het gebouw over 50 jaar?” Je vult gegevens in via een spreadsheet of softwaretool.
Voor biobased materialen gebruik je EPD’s van leveranciers zoals Gutex (houtvezelplaten) of Steico (houtwolisolatie).
Bij urban mining registreer je welke materialen je hergebruikt, zoals bakstenen van een gesloopt kantoor. De werking is eenvoudig: je verzamelt data, voert ze in en krijgt een score per indicator. Die scores kun je vergelijken met een referentiegebouw. Zo laat je zien dat je project beter presteert.
De tool is gratis beschikbaar via de EU-website en werkt met Excel of online platforms. Je kunt ook integreren met BIM-software zoals Revit of Archicad.
Een concreet voorbeeld: een nieuwbouwhuis van 100 m² met houtskeletbouw. Je gebruikt FSC-gecertificeerd hout, hennepisolatie en hergebruikte bakstenen. Je meet een CO₂-uitstoot van 15 kg/m², terwijl een traditioneel huis 40 kg/m² haalt.
Die cijfers deel je in je rapportage. Zo maak je de impact zichtbaar.
Modellen, varianten en kosten
Level(s) is gratis, maar je moet wel tijd investeren in data-inzameling. Reken op 20 tot 40 uur voor een klein project, afhankelijk van de complexiteit.
Voor grotere projecten kun je een duurzaamheidsadviseur inschakelen, bijvoorbeeld via een bureau als DGMR of Witteveen+Bos. De kosten liggen dan tussen €2.000 en €10.000, afhankelijk van de omvang. Er zijn verschillende tools die Level(s) ondersteunen. Een populaire is de Level(s) Excel-tool, gratis te downloaden.
Voor geïntegreerde BIM-workflows zijn er betaalde plugins, zoals die van Madaster (vanaf €500 per jaar). Madaster helpt bij het registreren van materialen voor hergebruik, wat handig is bij urban mining.
Voor biobased materialen kun je kiezen uit specifieke producten met EPD’s. Een voorbeeld: een vlasisolatieplaat van Isofloc kost ongeveer €15 per m² en heeft een lage CO₂-voetafdruk.
Een houtvezelplaat van Pavatex kost €20-€25 per m². Deze gegevens voer je in Level(s) in om de impact te meten. Zo krijg je een eerlijke vergelijking met traditionele materialen.
Er zijn varianten voor verschillende fasen: ontwerp, realisatie en exploitatie. In de ontwerpfase gebruik je Level(s) om keuzes te vergelijken.
Tijdens de bouw meet je de daadwerkelijke prestaties. In de exploitatiefase monitor je het gebouw op lange termijn. Dit helpt bij onderhoud en toekomstige renovaties.
“Level(s) is geen wedstrijd, maar een hulpmiddel om betere keuzes te maken.”
Praktische tips voor je eerste project
Begin klein. Kies een eenvoudig project, zoals een kleine renovatie of een bijgebouw.
Verzamel eerst de EPD’s van je materialen. Vraag bij leveranciers zoals Gutex of HempFlax naar de data. Zorg dat je weet wat je meet: bijvoorbeeld de CO₂-uitstoot van je houten gevel of het watergebruik bij de productie van je biobased isolatie. Gebruik de gratis Level(s)-tool van de EU.
Download de Excel-sheet en vul je gegevens in. Vergelijk je scores met een standaardgebouw om te zien waar je wint.
Deel je resultaten in een helder rapport, met grafieken en cijfers. Dit maakt het begrijpelijk voor opdrachtgevers en gemeenten.
Combineer Level(s) met andere tools voor meer diepgang; ontdek bijvoorbeeld hoe je Level(s) kunt toepassen binnen de Nederlandse praktijk. Gebruik Madaster voor materiaalregistratie bij hergebruik of de Circular Building Guide voor biobased materialen. Zo bouw je een sterke basis voor circulair bouwen en anticipeer je op de nieuwe Europese circulaire bouwstandaarden.
Let op valkuilen: verzamel tijdig data, want late aanlevering vertraagt je project. Werk samen met je leveranciers en adviseurs.
En onthoud: Level(s) is een leerproces. Je eerste project voelt misschien onwennig, maar elke stap maakt je slimmer. Zo bouw je niet alleen duurzaam, maar ook met vertrouwen.