Hoe verlaag je de MPG-score van jouw nieuwbouwproject stapsgewijs?
Je staat voor een leeg perceel en je wilt bouwen zonder spijt te krijgen van je milieu-impact.
De MPG-score (Milieuprestatie Gebouwen) is je harde cijfer, en die wil je zo laag mogelijk hebben. In Nederland mag een nieuwbouwwoning sinds 2023 maximaal 1,0 kg CO₂-eq per m² per jaar scoren, en voor utiliteitsbouw ligt de grens op 0,8 kg CO₂-eq per m² per jaar.
Dat voelt als een hoge lat, maar met een slimme aanpak kun je stap voor stap zakken. Je hoeft geen expert te zijn; je moet alleen de juiste keuzes maken op het juiste moment. Dit is een praktische handleiding die je direct kunt gebruiken. We werken met circulaire principes, biobased materialen, duurzaam hergebruik en urban mining.
We pakken de MPG-score aan via materiaalkeuze, ontwerp, hergebruik, logistiek en monitoring.
Elk hoofdstuk heeft concrete stappen, getallen en valkuilen. Zo weet je precies wat je moet doen, wanneer en hoe je fouten voorkomt.
Stap 1: Ken je startpunt en stel een MPG-doel
Voordat je materialen kiest, moet je weten waar je begint. Je hebt een MPG-berekening nodig die je huidige ontwerpscenario’s in beeld brengt.
Gebruik een rekeninstrument zoals de MPG-Tool of BREEAM-NL In-Use, en vraag je adviseur om een nulmeting op basis van je schetsontwerp.
Zet een helder doel: bijvoorbeeld een MPG van 0,7 kg CO₂-eq/m²/jaar voor een rijwoning van 120 m² BVO. Verzamel de juiste data: bouwoppervlakte, gebruiksoppervlakte, materiaalvolumes, levensduurverwachtingen en hergebruikpotentieel. Vraag leveranciers om Environmental Product Declarations (EPD’s) voor alle hoofdmaterialen.
“Een MPG-doel is geen wens, het is een harde eis. Weet wat je wilt scoren en meet elke stap.”
Zonder EPD’s kun je geen accurate MPG-score berekenen; zonder doel weet je niet of je slaagt. Veelgemaakte fout: pas een standaard MPG-berekening toe zonder maatwerk voor je specifieke materialen.
Dat leidt tot onrealistische cijfers. Een andere valkuil is te laat beginnen; MPG wordt al in het schetsontwerp beïnvloed. Begin direct, want later bijsturen is duurder en minder effectief. Tijdsindicatie: voor een nulmeting en doelstelling reken je 1 tot 2 weken, afhankelijk van de complexiteit. Kosten: €1.500–€3.500 voor een adviseur, afhankelijk van het aantal EPD’s en het model.
Stap 2: Kies biobased materialen met lage MPG-impact
Biobased materialen zijn je krachtigste wapen. Denk aan hout, houtvezelisolatie, vlas, stro, leem en biobased betonvervangers zoals lignine- of eiwitgebonden bindmiddelen.
Deze materialen slaan CO₂ op en hebben vaak een lagere MPG dan traditionele materialen. Kies voor geïsoleerde houtskeletbouw of CLT-elementen met EPD’s van leveranciers zoals Stora Enso, Derix of Unilin Insulations. Stel materialen vast voor de hoofdconstructie, gevel, dak en isolatie.
- CLT-vloeren en -wanden: 30–40 m³, EPD beschikbaar, opslag van circa 20–25 kg CO₂ per m³.
- Houtvezelisolatie: 120–150 m³, Rd-waarde 4,5 m²K/W, prijs €25–€35 per m³.
- Biobased gevelbekleding: 180 m², FSC-gecertificeerd hout, €45–€65 per m².
- Leemstuc voor binnengevels: 300 m², €15–€25 per m².
Voor een rijwoning van 120 m² BVO kun je denken aan: Een veelgemaakte fout bij de berekening is het kiezen voor biobased materialen zonder EPD of zonder garantie op vocht- en brandprestaties.
Dat leidt tot een hogere MPG en risico’s in de exploitatiefase. Gezien de strenge nieuwe MPG-grenswaarden is een andere valkuil het te veel mengen van materialen; hou het eenvoudig voor een lage score. Tijdsindicatie: materiaalkeuze en offertes vergen 2–4 weken. Kosten: biobased materialen zijn vaak 5–15% duurder dan traditioneel, maar de MPG-winst kan 20–40% zijn.
Vraag altijd om EPD’s en garanties. Tip: vraag leveranciers naar deelname aan circulaire programma’s.
Bedrijven zoals Circulair Bouwen BV of BioBuilt leveren biobased pakketten met EPD-ondersteuning. Dat scheelt tijd en verlaagt je MPG.
Stap 3: Ontwerp voor hergebruik en urban mining
Hergebruik begint bij het ontwerp. Maak scharnierende verbindingen en demontabele elementen, zodat materialen na de levensduur terug de markt in kunnen. Denk aan schroefbare gevels, klikvloeren en losmaakbare installaties.
Dat verlaagt je MPG omdat je hergebruik meerekent en je materiaalvolumes reduceert.
Voer een urban mining-scan uit voor je locatie. Kijk naar beschikbare materialen in de omgeving: sloopbeton van een nabijgelegen project, stalen frames van een oud kantoor, bakstenen uit een gesloopt pand.
- Ontwerp een demontabel casco: houten of stalen frames met boutverbindingen, geen onherstelbare lijmen.
- Selecteer hergebruikbare gevelelementen: prefab gevels met standaardmaten (bijvoorbeeld 1,2 m breed), zodat ze elders passen.
- Plan urban mining: vraag sloopbedrijven om een materiaalpaspoort voor herbruikbare elementen.
- Bouw een materialenpaspoort in je BIM-model, met EPD’s, levensduur en demontage-instructies.
Bedrijven zoals New Horizon en Madaster helpen bij het vinden en certificeren van herbruikbare componenten. Plan opname, reiniging en hercertificering in je bouwproces. Concreet: Veelgemaakte fout: pas demontage toe zonder rekening te houden met bouwtijd en kosten.
Demontage kan 5–10% duurder zijn in de bouw, maar levert 15–30% materiaalbesparing op.
Een andere valkuil is urban mining zonder garanties; kies altijd voor gecertificeerde materialen. Tijdsindicatie: ontwerp- en scanfase 3–6 weken. Kosten: €2.000–€5.000 voor urban mining-scan en BIM-integratie. Sloopmateriaal is vaak 20–40% goedkoper dan nieuw, inclusief certificering.
Stap 4: Beperk transport en kies lokale leveranciers
Transport is een grote MPG-drager. Kies voor lokale producten en leveranciers binnen 50–100 km.
Hout uit Nederlandse bossen, leem uit regionale groeven, biobased isolatie van nabijgelegen fabrieken. Dat verlaagt je CO₂-voetafdruk en verbetert je MPG-score. Plan je logistiek slim: bundel leveringen, kies voor elektrisch vervoer en voorkom leegritten.
Vraag leveranciers naar hun transport-EPD’s. Gebruik een bouwlogistiek platform zoals BouwLogistiek Nederland of vraag je aannemer om een transportplan.
- Leveranciers binnen 100 km: minstens 80% van de materialen.
- Elektrisch vervoer: 50% van de ritten, rest aanbesteden met CO₂-compensatie.
- Leegritten reduceren tot onder 5%.
Zorg dat materialen droog en beschermd aankomen, om verspilling te voorkomen. Concreet:
Veelgemaakte fout: kiezen voor een goedkopere leverancier verder weg, waardoor transportimpact stijgt en je MPG-winst verdwijnt. Een andere valkuil is het niet meenemen van transport-EPD’s in de berekening. Tijdsindicatie: logistiek plan 1–2 weken. Kosten: elektrisch vervoer is 10–20% duurder, maar levert 5–10% MPG-winst op. Vraag offertes met transportkosten en EPD’s.
Stap 5: Monitor, meet en finetune je MPG
Je score binnen de rekenmethodiek voor de MPG is geen eenmalige oefening. Monitor tijdens de bouw en na oplevering.
Gebruik een digitale materialenpaspoort-tool zoals Madaster of BREEAM-NL om EPD’s en volumes bij te houden.
Controleer of de geleverde materialen overeenkomen met de EPD’s en of je hergebruikdoelen zijn gehaald.
Voer een as-built MPG-berekening uit na oplevering. Vergelijk deze met je ontwerpscore en stuur bij waar nodig. Als je meer biobased materialen hebt gebruikt of meer hergebruik hebt gereal