Hoe je als particulier opdrachtgever circulair bouwen bespreekbaar maakt
Je staat op het punt om te verbouwen of te bouwen en je wilt het anders doen. Niet alleen mooi, maar ook slim en toekomstbestendig.
Je wilt circulair bouwen bespreekbaar maken met je aannemer, architect of leverancier.
Maar hoe pak je dat aan zonder dat het ingewikkeld of duur wordt? In dit stappenplan help ik je op een heel praktische manier. We gaan stap voor stap kijken wat je nodig hebt, wat je kunt vragen en hoe je het aanpakt.
Je hoeft geen expert te zijn. Je moet alleen weten wat je wilt en hoe je het vraagt.
Wat je nodig hebt voordat je begint
Voordat je het gesprek aangaat, zorg je voor een basis. Je hebt een idee van je project, een budget en een beetje kennis.
- Een schets of plan van je verbouwing of nieuwbouw. Hoe groter het project, hoe meer details helpen.
- Een budgetindicatie. Weet ongeveer wat je kunt uitgeven, maar houd rekening met een marge voor circulaire opties.
- Basisinformatie over circulair bouwen. Lees bijvoorbeeld op kennisportaal Circulairebouweconomie.nl wat er speelt.
- Een lijst met vragen die je wilt stellen. Denk aan: “Hoe zorgen we voor losmaakbaarheid?” of “Wat is de restwaarde van materialen?”
- Eventueel een voorbeeldproject. Bijvoorbeeld School7 in Den Helder, een bibliotheek die circulair is verbouwd en een prijs won.
Hieronder vind je een lijst met concrete dingen die je nodig hebt. Het zijn geen harde eisen, maar een steuntje in de rug. Met deze basis stap je zelfverzekerd het gesprek in. Je hoeft niet alles zelf te weten, maar je toont aan dat je nadenkt over de toekomst.
Circulaire bouweconomie
Nederland wil in 2050 een volledig circulaire bouweconomie. Dat betekent dat materialen hergebruikt worden en geen afval meer opleveren.
Het Uitvoeringsprogramma Circulaire Bouw Economie startte eind 2018. Dit is de achtergrond van je gesprek.
Je vraagt niet om iets extras, je vraagt om de norm van morgen. Je kunt dit benoemen zonder ingewikkeld te doen. Zeg bijvoorbeeld: “Ik wil graag bouwen met hergebruikte materialen, passend bij de doelstellingen van 2050.” Dat is helder en toont dat je je hebt verdiept.
Knelpunten circulaire bouweconomie
Vraag ook naar de Materialenpaspoorten van EPEA of Madaster. Die tools helpen bij het meten van circulariteit. Een praktische stap is om te kiezen voor renovatie en hergebruik. Volgens tips uit de praktijk is dat de makkelijkste eerste stap.
Vraag je aannemer: “Welke materialen uit de sloop kunnen we terugplaatsen?” Dat is concreet en voorkomt dat materialen worden afgevoerd.
Er zijn knelpunten. Veel aannemers zijn nog niet ingericht op circulair bouwen.
De regelgeving is soms onduidelijk. En er is een tekort aan kennis over biobased materialen. Dat is niet erg, maar je moet het weten.
Vraag daarom naar ervaring met circulaire projecten. Vraag: “Heb je al eerder een project gedaan met hergebruikte materialen?” En: “Hoe ga je om met losmaakbaarheid?” Losmaakbaarheid betekent dat je materialen later weer kunt demonteren en hergebruiken. Dat is essentieel.
Veelgemaakte fout: blindstaren op de investeringskost. Vraag daarom naar de totale levenscycluskosten. Gebruik de rekentool voor TCO (Total Cost of Ownership) van BAM. Die laat zien wat een project op lange termijn kost, inclusief onderhoud en restwaarde.
Aanbesteden en regels circulair bouwen
Als particulier hoef je niet aan te besteden zoals de overheid. Maar je kunt wel een opdrachtgeverscontract opstellen met circulaire eisen.
Zet vast wat je wilt: hergebruikte materialen, biobased bouwmaterialen en een materialenpaspoort. Vraag je aannemer om een plan voor urban mining.
Dat betekent dat materialen uit bestaande gebouwen worden gewonnen en hergebruikt. Bijvoorbeeld bakstenen, houten balken of stalen frames. Je kunt ook vragen naar de Building Circularity Index (BCI). Die meet hoe circulair een gebouw is.
MilieuPrestatie Gebouwen
Sluit aan bij Buyer Groups Bouw. Dat zijn groepen opdrachtgevers die een gedeelde marktvisie en strategie hebben.
Samen kun je eisen stellen en kennis delen. Vraag je aannemer of hij bekend is met deze groepen. De MilieuPrestatie Gebouwen (MPG) is een wettelijke meetlat voor de milieubelasting van materialen.
Een lage MPG-waarde is beter. Vraag je aannemer naar de MPG van je project.
Hoe lager, hoe beter voor het milieu. Je kunt zelf ook kijken naar biobased materialen.
Denk aan hout, stro of schelpen. Deze materialen hebben vaak een lagere milieu-impact. Vraag: “Welke biobased materialen passen bij mijn project?” En: “Hoe meet je de MPG-waarde?”
Een veelgemaakte fout is te hoge doelstellingen stellen zonder realistische planning. Begin klein. Vraag bijvoorbeeld eerst om een materialenpaspoort voor één deel van het project.
Woningcorporaties en circulair renoveren
Woningcorporaties doen veel aan circulair renoveren. Uit onderzoek blijkt dat renovatie soms 2x zoveel milieudruk heeft als nieuwbouw.
Dat komt omdat materialen niet worden hergebruikt. Jij als particulier kunt hier van leren. Vraag je aannemer: “Hoe verminderen we de milieudruk bij renovatie?” Kies voor hergebruik van bestaande materialen.
Bijvoorbeeld oude vloeren, muren of dakpannen. Dat is duurzaam en vaak goedkoper.
SLIMCirculair heeft 15 proeftuinen waar je inspiratie kunt opdoen. Vraag je aannemer of hij bekend is met deze projecten.
Misschien heeft hij al ervaring met circulaire renovatie.
Rijksvastgoed en een circulaire toekomst
De overheid investeert fors in circulair bouwen. Rijksvastgoed wordt circulair verbouwd.
Dat geeft een signaal aan de markt. Jij kunt hierop inspelen door dezelfde eisen te stellen. Vraag je aannemer: “Welke lessen uit rijksprojecten kunnen we toepassen?” Bijvoorbeeld het gebruik van Madaster voor materialenpaspoorten.
Of het toepassen van de Building Circularity Index. Gebruik de subsidie- en financieringswijzer van RVO.
Daarmee kun je financiële hulp krijgen voor circulaire projecten. Vraag je aannemer of hij hiermee bekend is.
Circulair bouwen voor particuliere (ver)bouwers
Je bent particulier en wilt circulair bouwen. Dat kan. Begin met kleine stappen.
Kies voor renovatie en hergebruik. Vraag naar losmaakbaarheid en toekomstscenario’s.
Stel praktische vragen: “Hoe zorgen we dat materialen later weer gebruikt kunnen worden?” En: “Wat is de restwaarde van deze materialen?” Gebruik tools als materialenpaspoort, Madaster en BCI om meetbaarheid te garanderen. Veelgemaakte fout: circulair bouwen als doel stellen in plaats van als middel voor impactverlaging. Je wilt niet alleen circulair bouwen, je wilt de milieu-impact verlagen. Houd dat voor ogen.
Hoe haalbaar is circulair bouwen voor particulieren?
Circulair bouwen is haalbaar, maar vraagt om planning. Je moet materialen op tijd bestellen.
Soms zijn hergebruikte materialen niet direct beschikbaar. Vraag je aannemer om een realistische planning. Biobased materialen zoals hout of stro zijn vaak beschikbaar. Vraag naar leveranciers.
Bijvoorbeeld lokale houthandelaren die restpartijen hebben. Urban mining kan ook helpen: vraag naar materialen uit gesloopte gebouwen.
Tijdsindicatie: voor een kleine verbouwing (bijv. een keuken) reken je 2-4 weken extra voor het zoeken naar materialen. Voor een grote verbouwing (bijv. een huis) kan het 2-3 maanden duren. Begin op tijd.
Maakt circulair bouwen een project duurder of goedkoper?
Het hangt ervan af. Hergebruikte materialen zijn soms goedkoper dan nieuwe.
Maar het kan meer tijd kosten om ze te vinden. Biobased materialen kunnen duurder zijn, maar hebben een lagere milieu-impact. Gebruik de TCO-rekentool van BAM.
Die laat zien wat de totale kosten zijn over 30 jaar. Misschien is een circulair project op lange termijn goedkoper door lagere onderhoudskosten en restwaarde.
Vraag je aannemer om een offerte met en zonder circulaire opties. Vergelijk de prijzen. Vraag ook naar subsidie via de RVO-wijzer. Dat kan een verschil maken.
Hoe maak je circulair bouwen praktisch en meetbaar
Om circulair bouwen praktisch te maken, werk je met meetbare doelen. Vraag om een materialenpaspoort. Dat laat zien welke materialen in je gebouw zitten en hoe ze hergebruikt kunnen worden.
Gebruik de Building Circularity Index (BCI) om de circulariteit te meten. Vraag je aannemer om een BCI-score te geven.
Streef naar een score boven de 70% voor een goed circulair project. Maak een verificatie-checklist. Gebruik deze:
- Heb je een materialenpaspoort? (Ja/Nee)
- Zijn materialen losmaakbaar? (Ja/Nee)
- Is de MPG-waarde laag? (Ja/Nee)
- Heb je de TCO berekend? (Ja/Nee)
- Zijn biobased materialen gebruikt? (Ja/Nee)
- Is er een plan voor hergebruik na sloop? (Ja/Nee)
Met deze checklist controleer je of je project voldoet. Bespreek de checklist met je aannemer. Zo blijft circulair bouwen meetbaar en praktisch.