Hoe BIM-objecten verrijken met milieu-informatie uit de NMD
Stel je voor: je staat op een bouwproject en je wilt weten wat de milieu-impact is van die mooie biobased wandplaat van HempFlax. Je wilt weten of die herbruikbaar is, of je hem na sloop kunt terugwinnen via urban mining.
Dat is precies wat de Nationale Milieudatabase (NMD) voor je doet. In dit stuk leg ik je uit hoe je die schat aan data direct in je BIM-objecten krijgt.
Je hoeft geen tech-wonder te zijn, je hebt alleen de juiste tools en een beetje tijd nodig.
Wat je nodig hebt voor de start
Voordat je begint, zorg je dat je basis op orde is. Je hebt een computer nodig met internet, want we gaan online data ophalen. Zorg dat je BIM-software geïnstalleerd hebt, zoals Revit, Archicad of Vectorworks.
Voor de data-uitwisseling heb je een tool nodig die IFC of COBie aan kan, maar voor deze handleiding werken we met de directe koppeling via de NMD API of een plugin zoals de Madaster plugin voor Revit.
Check of je toegang hebt tot de NMD. Een basisaccount is gratis, maar voor de fijnmazige data van producten zoals de GatorBoard isolatieplaat of de houtvezelisolatie van Gutex heb je soms een betaald account nodig, meestal rond de €150 per jaar.
Zorg dat je BIM bibliotheek bijgewerkt is met je basisobjecten. Je hebt een stabiele internetverbinding nodig, want we gaan flink wat data downloaden. Verzamel een paar voorbeelden van materialen die je wilt gebruiken.
Tip: Gebruik je laptop met minimaal 8GB RAM. Het verwerken van milieu-data in grote BIM-modellen kan anders vastlopen.
Pak een tekening van een project waar je biobased materialen toepast, zoals houtbeton of circulaire stalen profielen.
Zo wordt het direct concreet.
Stap 1: Verkrijg toegang tot de NMD-database
Open je browser en ga naar de website van de NMD. Log in of maak een account aan.
De NMD (Nationale Milieudatabase) bevat de Environmental Product Declarations (EPD’s) van bouwproducten. Dit is de goudmijn voor je milieu-informatie. Na het inloggen ga je naar de sectie ‘Data download’ of ‘API toegang’.
Als je de API wilt gebruiken, vraag je een sleutel aan. Dit duurt meestal 1 werkdag.
De API-sleutel is gratis. Als je liever handmatig werkt, download je de Excel-lijst met productdata. Dit werkt sneller voor kleine projecten. Zoek specifiek naar producten die passen bij circulair bouwen.
Typ bijvoorbeeld ‘HempFlax’ in de zoekbalk of zoek naar ‘GatorBoard’. Je ziet nu een lijst met EPD’s.
Let op: kies altijd de meest recente versie, meestal van 2023 of 2024, om fouten te voorkomen. Tijdsindicatie: 10 minuten.
Veelgemaakte fout: Vergeten de juiste productcategorie te selecteren. Zoek je houtvezelisolatie, filter dan op ‘Isolatie’ en ‘Biobased’.
Stap 2: Koppel de data aan je BIM-software
Open je BIM-software. Wij gebruiken hier Revit als voorbeeld, maar de stappen zijn vergelijkbaar voor andere pakketten.
Ga naar het tabblad ‘Manage’ en zoek naar ‘External Tools’. Als je de Madaster plugin hebt geïnstalleerd, zie je die hier staan. Heb je die niet, download hem dan via de Madaster website (kosteloos voor basisgebruik).
Installeer de plugin. Dit duurt ongeveer 5 minuten.
De plugin zorgt ervoor dat je direct de EPD-data uit de NMD kunt ophalen en koppelen aan je BIM-objecten. Heb je liever een directe koppeling zonder plugin? Gebruik dan de IFC-export functie en importeer de COBie-data later. Open een nieuw of bestaand project.
Ga naar je materiaalbibliotheek. Kies een materiaal, bijvoorbeeld ‘Houtvezelplaat Gutex’.
Klik op ‘Eigenschappen’ en voeg een nieuwe parameter toe. Noem deze ‘Milieu-impact NMD’. Dit is essentieel bij het gebruik van software voor transportberekeningen. Tijdsindicatie: 15 minuten.
Veelgemaakte fout: De verkeerde eenheid kiezen voor de milieu-data (bijv. kg CO2-eq in plaats van g CO2-eq). Check altijd de eenheid in de EPD.
Stap 3: Importeer de milieu-informatie
Terug in de NMD: selecteer de EPD die je wilt gebruiken. Klik op ‘Download JSON’ of ‘Exporteer naar Excel’.
De JSON-file bevat alle milieu-impactcategorieën: GWP, ODP en de milieukostenindicator voor GWW-projecten. Voor circulair bouwen is bovendien de ‘Circular Footprint Formula’ (CFF) cruciaal.
Open de plugin in Revit. Kies ‘Importeer NMD data’. Upload de JSON-file. De plugin leest de data automatisch in. Je ziet nu waarden verschijnen, zoals 120 kg CO2-eq per m³ voor houtvezelisolatie.
Dit koppel je aan je BIM-object. Als je handmatig werkt, typ je de waarden over in de materiaaleigenschappen.
Voor een wandplaat van 1200 mm breed en 2400 mm hoog, bereken je de impact per stuk. Deel de kg CO2-eq per m² door het oppervlak. Bij 12 kg CO2-eq per m² en een plaat van 2,88 m² is de impact 34,56 kg CO2-eq per plaat.
Tijdsindicatie: 20 minuten per materiaal.
Veelgemaakte fout: Data niet valideren. Controleer altijd of de waarden kloppen met de EPD op de NMD-website.
Stap 4: Verrijk objecten met hergebruikdata (Urban Mining)
Nu wordt het interessant voor circulair bouwen. De NMD bevat ook data over hergebruikpotentieel.
Zoek in de EPD naar de ‘End-of-Life’ fase. Hier vind je info over sloop, recycling en hergebruik. Voor materialen zoals staal of aluminium is de recuperatiescore vaak hoog, tot 95%. Voeg in je BIM-object een extra parameter toe: ‘Herbruikbaarheid Urban Mining’.
Vul hier de waarde in uit de EPD. Bijvoorbeeld: ‘Stalen profiel ArcelorMittal: 90% herbruikbaar na 50 jaar’.
Dit helpt bij het berekenen van de circulaire waarde van je gebouw.
Gebruik je biobased materialen? Voeg dan de biogeen koolstofopslag toe. Voor houtvezelplaten van Gutex kan dit oplopen tot 200 kg CO2-eq opslag per m³.
Dit verlaagt de netto-impact van je gebouw. Bereken dit per object: voor een wand van 10 m² en 0,1 m dikte is de opslag 20 kg CO2-eq.
Tijdsindicatie: 15 minuten per object.
Veelgemaakte fout: Vergeten de end-of-life data te checken. Zonder deze info is je model niet circulair.
Stap 5: Valideer en exporteer je model
Check je werk. Ga in Revit naar ‘Schedules’ en maak een materiaaloverzicht.
Filter op de nieuwe milieu-parameters. Controleer of de totalen kloppen.
Voor een project van 500 m² met houtvezelisolatie moet de totale GWP rond de 6.000 kg CO2-eq liggen, afhankelijk van de dikte. Exporteer je model naar IFC. Dit formaat behoudt de milieu-data.
Ga naar ‘File’ > ‘Export’ > ‘IFC’. Kies IFC 4 voor de meest uitgebreide data-ondersteuning. De export duurt 5 minuten voor een gemiddeld model. Deel het IFC-bestand met je team of de aannemer.
Zij kunnen de milieu-data inzien zonder Revit. Gebruik tools zoals Solibri of BIMcollab voor controle.
Tijdsindicatie: 10 minuten.
Veelgemaakte fout: IFC exporteren zonder de parameters te activeren. Zet ‘Include custom properties’ aan in de exportinstellingen.
Verificatie-checklist
- Heb je toegang tot de NMD en de juiste EPD’s gedownload?
- Zijn de milieu-parameters correct gekoppeld aan je BIM-objecten?
- Kloppen de eenheden (bijv. kg CO2-eq per m³)?
- Is de hergebruikdata (Urban Mining) toegevoegd?
- Heb je de IFC-export gecontroleerd op data-integriteit?
- Zijn de totalen in je materiaaloverzicht realistisch voor biobased materialen?
Met deze stappen heb je een BIM-model dat niet alleen functioneel is, maar ook duurzaam en circulair. Je kunt nu elke materiaalkeuze onderbouwen met data uit de NMD.
Ontdek hier hoe je eenvoudig NMD-data naar je BIM-model exporteert voor een nauwkeurige MPG-berekening. Dit maakt je ontwerp sterker en helpt bij het behalen van certificeringen zoals BREEAM of LEED. Aan de slag!