Fasadeplaten van gerecycled aluminium: productie en levenscyclus
Stel je voor: je loopt door een straat en ziet een gebouw schitteren in het zonlicht.
Het ziet er modern en strak uit. Maar wat je misschien niet meteen ziet, is dat de gevel van dat gebouw een heel verhaal vertelt.
Het is niet zomaar aluminium; het is gerecycled aluminium. Het materiaal heeft een leven achter de rug voordat het hier terechtkwam. Dit is circulair bouwen in optima forma. Het is een verhaal van hergebruik, van slimme materialen en van een toekomst waarin we geen nieuwe grondstoffen meer verspillen.
Dit is de basis van urban mining: de stad als mijn. Fasadeplaten van gerecycled aluminium zijn een schitterend voorbeeld van hoe we materialen een tweede, derde of zelfs vierde leven kunnen geven.
In plaats van bauxiet uit de grond te halen, halen we aluminium uit oude gevels, ramen, auto's en zelfs vliegtuigen. Dat materiaal wordt gesmolten en omgetoverd tot prachtige, nieuwe platen die een gebouw jarenlang beschermen en sieren. Het is een cyclus die blijft draaien en die de bouwsector een stuk duurzamer maakt. In deze gids nemen we je mee in de wereld van deze slimme gevelbekleding.
Wat zijn fasadeplaten van gerecycled aluminium eigenlijk?
Een fasadeplaat van gerecycled aluminium is een plaat die aan de buitenkant van een gebouw wordt bevestigd.
Zijn belangrijkste taak is het beschermen van het gebouw tegen weer en wind. Maar hij doet meer.
Hij bepaalt voor een groot deel de uitstraling van het gebouw. De platen die we hier bespreken, zijn gemaakt van aluminium dat al eens eerder is gebruikt. Denk aan oud kozijnwerk of sloopmateriaal van bedrijfshallen. Dit materiaal, dat we 'post-consumer' noemen, wordt in een smeltoven tot wel 700 graden Celsius verhit.
Daarna wordt het vloeibare aluminium onder hoge druk gewalst tot platen van precies de juiste dikte.
Meestal gaat het om platen tussen de 2 en 4 millimeter dik. De bovenkant krijgt vaak een speciale coating. Dit kan een anodisatie-laagje zijn (een soort natuurlijke oxidatielaag die het materiaal beschermt) of een poedercoating in bijna elke denkbare kleur.
Het resultaat is een sterk, licht en onderhoudsvriendelijk materiaal met een verhaal. Je ziet niet dat het hergebruikt is; het ziet er net zo strak en nieuw uit als 'virgin' aluminium.
De kracht van gerecycled aluminium zit 'm in de oneindige recyclebaarheid. Aluminium kan namelijk eindeloos worden hergebruikt zonder dat het aan kwaliteit verliest.
Elk gesmolten aluminium is nog steeds 100% aluminium. Daarom is de productie van gerecycled aluminium maar 5% van de energie die nodig is om nieuw aluminium te maken. Dat is een gigantische energiebesparing en een enorme winst voor het milieu. Je kiest dus niet alleen voor een mooi product, maar ook voor een materiaal met een extreem lage ecologische voetafdruk.
De circulaire reis: van sloop tot schitterende gevel
Het verhaal begint vaak bij urban mining. Dit betekent letterlijk 'mijnen in de stad'.
In plaats van een gat in de grond te graven, ga je op zoek naar waardevolle materialen in bestaande gebouwen die gesloopt worden.
Een gespecialiseerd bedrijf gaat aan de slag met een slooppand. Ze demonteren zorgvuldig de oude aluminium gevelbekleding, kozijnen en ramen. Dit is precisiewerk. Ze scheiden het aluminium van andere materialen zoals glas, kunststof en staal.
Dit gewonnen aluminium noemen we de grondstof voor de nieuwe platen. Eenmaal bij de recyclingfabriek aangekomen, wordt het oude aluminium eerst grondig schoongemaakt. Verf, kitten en andere verontreinigingen worden verwijderd. Daarna gaat het naar de smelterij.
Hier wordt het gesmolten in een elektrolyse-oven. Het gesmolten aluminium kan nog een extra zuiveringsslag krijgen om de kwaliteit te garanderen.
Vervolgens wordt het vloeibare metaal in een gietmachine gegoten tot een grote blok, een zogenaamde billet. Deze billet wordt door een enorme wals geduwd.
Dit proces, warm walsen, brengt het aluminium op de juiste dikte en maakt het lang en smal. Daarna wordt het nog verder verwerkt tot platen van bijvoorbeeld 1250 mm breed en 3000 mm lang. De platen kunnen nu behandeld worden.
Een populaire behandeling is het anodiseren. Hierbij wordt de bovenlaag van het aluminium geoxideerd, wat een extreem harde en beschermende laag oplevert die ook nog eens prachtig glanst.
Andere opties zijn poedercoaten of het frezen van een motuur in de plaat. Het eindproduct is een duurzame gevelplaat die voldoet aan alle moderne eisen. Denk aan merken als Alucobond® of Reynolds Polymer Technology die werken met gerecyclede content.
De platen zijn licht, waardoor het gebouw minder zwaar belast wordt. Dat scheelt weer in de fundering.
Bovendien is aluminium sterk en kan het tegen een stootje. Het is een materiaal dat decennialang meegaat en aan het einde van zijn leven opnieuw volledig recyclebaar is.
De cirkel is weer rond.
Prijzen, varianten en slimme keuzes voor je project
De wereld van gevelplaten is divers. Je hebt verschillende types en die hebben allemaal hun eigen prijskaartje.
Een gangbare optie is de aluminium composietplaat (ACP). Net als bij de productie van CLT-elementen, bestaat deze plaat uit verschillende lagen, in dit geval twee dunne aluminiumlaagjes met een kern van kunststof of minerale vulstof. Als je kiest voor een versie met gerecycled aluminium en een brandvertragende kern, zit je qua prijs ongeveer tussen de €120 en €180 per vierkante meter, exclusief btw en montage.
Dit is een populaire keuze voor grote kantoorpanden. Een andere optie is massief aluminium.
Dit is, zoals de naam al zegt, een plaat van massief aluminium. Dit is vaak iets duurder, maar wel extreem sterk en 100% recyclebaar zonder composiet-kern. De prijs voor massief aluminium platen (bijvoorbeeld van merken als Dibond®) ligt vaak tussen de €150 en €250 per vierkante meter. Dit is een uitstekende keuze voor projecten waar duurzaamheid en levensduur voorop staan.
Denk aan publieke gebouwen of woningen die generaties mee moeten gaan. Er zijn ook varianten met speciale afwerkingen.
Een 'brushed' of geborstelde afwerking geeft een metaalachtige, moderne uitstraling. Een 'wood-look' aluminiumplaat is een variant waarbij de plaat een houtmotief heeft meegekregen via een speciale print of coating. Dit combineert de uitstraling van hout met de duurzaamheid en het lage onderhoud van aluminium.
De prijs van zulke speciale afwerkingen ligt vaak 10% tot 20% hoger dan een standaard kleur.
Een belangrijke vraag is: is gerecycled aluminium duurder dan nieuw aluminium? Het antwoord is: steeds vaker niet. De vraag naar duurzame materialen stijgt, waardoor de productie van gerecycled aluminium op schaal wordt gebracht.
Dit drukt de prijs. Bovendien moet je de totale kosten over de levensduur bekijken. Onderhoudskosten zijn minimaal.
En aan het einde van de rit kan het materiaal weer worden 'verkocht' als schroot. Dat heet restwaarde. Dat maakt de totale investering vaak gunstiger dan je denkt.
Praktische tips voor het toepassen van gerecyclede aluminium gevelplaten
Als je met dit materiaal gaat werken, is het goed om een paar dingen te weten.
Ten eerste: vraag altijd naar het bewijs. Vraag aan je leverancier om een Material Passport of een certificaat dat aantoont dat het aluminium daadwerkelijk gerecycled is. Kijk naar het percentage 'post-consumer' afval. Dit is aluminium dat afkomstig is van producten die door consumenten zijn gebruikt, en dat is duurzamer dan industrieel restafval.
Een goed certificaat geeft je zekerheid. Denk ook na over het montagesysteem.
Kies voor een systeem dat demontabel is. Dit betekent dat je de platen aan het einde van de levensduur makkelijk en zonder beschadiging kunt verwijderen.
Dit is essentieel voor circulariteit en behoudt de positieve invloed op de binnenluchtkwaliteit. Plak de platen niet zomaar vast met een onherroepelijke lijm, maar kies voor schroef- of kliksystemen. Zo kan het materiaal straks weer worden ingezameld en hergebruikt, net als bij gerecycled glas in bouwmaterialen.
Onderhoud is een eitje. Aluminium is van nature al roestvrij en heeft een beschermende laag.
Een simpele reiniging met lauw water en een zachte zeep is meestal voldoende om de gevel jarenlang strak te houden. Geen agressieve schoonmaakmiddelen nodig. Dit bespaart niet alleen geld, maar is ook weer beter voor het milieu. Je wilt tenslotte geen schoonmaakmiddelen de sloot in spoelen.
Sluit je project af met een goed plan voor de toekomst. Bedenk nu al hoe je de materialen na hun levensduur weer gaat inzam