EnerPHit standaard voor circulaire renovatie naar Passivhaus-niveau
Stel je voor: je oude jaren-70 woning. Koud, tochtig, een energieverslindend monster.
Je wilt het verduurzamen, maar je wilt niet alles slopen en opnieuw bouwen. Je wilt slim, met respect voor wat er al staat. Dan kom je uit bij EnerPHit.
Het is hét antwoord voor bestaande bouw die het niveau van een nieuw Passivhaus wil halen, maar dan met de uitdagingen van een bestaand gebouw. En het mooiste? Je kunt het combineren met circulair bouwen. Het is de perfecte match voor wie wil renoveren zonder afval te produceren.
Wat is EnerPHit precies?
EnerPHit is eigenlijk het kleine broertje van de strengere Passivhaus-norm. Bij een gloednieuw gebouw kun je eisen stellen aan de luchtdichtheid en de isolatie.
Je bouwt vanaf een schone lei. Bij een renovatie ligt dat anders. Je hebt te maken met bestaande muren, een bestaand raamkozijn dat je wilt hergebruiken en een kapotte vloer die je niet zomaar kunt vervangen. EnerPHit begrijpt dit.
Het is een certificeringsnorm die specifiek is ontwikkeld voor renovaties. De eisen zijn iets minder streng dan bij een nieuw Passivhaus, maar nog steeds extreem goed.
Waar je bij Passivhaus vaak een U-warde (warmteverlies) van 0,15 W/m²K aanhoudt voor de gevel, mag dit bij EnerPHit oplopen naar 0,30 W/m²K.
Dit maakt het haalbaar om bestaande gebouwen stap voor stap te verbeteren. Waarom is dit belangrijk? Omdat de bestaande bouw de grootste boosdoener is als het gaat om energieverbruik. En sloop is een enorme verspilling van materialen.
EnerPHit biedt een pad om bestaande woningen energieneutraal te maken, zonder dat je de sloopkogel hoeft te laten slingeren. Het is een technische standaard die zorgt voor een gezond binnenklimaat en een lage energierekening.
De kern: isoleren, ventileren en luchtdicht maken
De werking van EnerPHit draait om drie pijlers. Allereerst: isoleren. Dit is vaak het grootste struikelblok bij renovatie.
Je hebt ruimte nodig. Bij EnerPHit draait het om slim isoleren.
Denk aan het toepassen van voorzetwanden met biobased materialen zoals houtvezelplaten van merken als Gutex of Steico. Deze materialen isoleren niet alleen, ze reguleren ook vocht. Ze zijn dampopen, wat essentieel is bij het renoveren van oude, 'ademende' muren.
De tweede pijler is luchtdichtheid. Dit is waar het vaak misgaat.
Een EnerPHit-renovatie vereist een luchtdichtheidsmeting (blowerdoortest) met een n50-waarde van maximaal 1,0 h⁻¹. Dat betekent dat er bij een drukverschil van 50 Pascal maar één opening per uur mag zijn per kubieke meter inhoud. Dit bereik je door folies, tapes en speciale afdichtingsmortels zorgvuldig aan te brengen. Denk aan producten van Pro Clima of SIGA. Elk kiertje telt.
Derde pijler: balansventilatie met warmterugwinning (WTW). Je kunt een huis niet isoleren tot in de hemel zonder verse lucht.
Een EnerPHit-woning heeft een WTW-unit die de warmte uit de afgevoerde vervuilde lucht haalt en overdraagt aan de verse instromende lucht. Het rendement hiervan moet minimaal 75% zijn. Dit zorgt voor continu frisse lucht zonder dat je energie verliest.
Circulair bouwen en Urban Mining: materialen met een verleden
Hier komt de niche-verbinding: EnerPHit en circulair bouwen zijn elkaars beste vrienden, zeker wanneer je kijkt naar de verschillende certificeringen voor circulair bouwen.
Je bent aan het renoveren, wat betekent dat je materialen verwijdert. Gooi je die bakstenen, houten balken en glasplaten in de container? Zonde. Dit is het moment voor Urban Mining. Je 'mijnt' je eigen huis.
Hergebruik de bestaande bakstenen voor een nieuwe gevel of maak er granulaat van voor de vloer. Biobased materialen passen perfect in het EnerPHit-verhaal. Neem isolatie.
In plaats van EPS (piepschuim), kies je voor schapenwol, vlas of houtvezel.
Deze materialen hebben een negatieve CO2-voetafdruk. Ze slaan CO2 op in plaats van uit te stoten. Producten van bijvoorbeeld Hermann of Biobased isolatieplaten zorgen voor een gezonde woning zonder chemische uitwasemingen.
Een concreet voorbeeld: de vloer. Bij een renovatie is de bestaande vloer vaak niet geschikt voor vloerverwarming of zware isolatie.
Je kunt er voor kiezen om de oude vloer te verwijderen en te recyclen. Het puin wordt vermalen tot granulaat en gebruikt als fundering, wat aansluit bij de nieuwe eisen voor circulaire materialen. Daarbovenop leg je een nieuwe dekvloer met biobased toeslagstoffen. Dit is circulair denken: niets gaat verloren.
Prijzen en varianten: Wat kost een EnerPHit renovatie?
De kosten hangen enorm af van de staat van je woning en de keuzes die je maakt. Een EnerPHit-renovatie is duurder dan een 'normale' renovatie, maar je verdient het terug in energiebesparing en comfort.
Laten we kijken naar een indicatie voor een doorsnee tussenwoning (ca. 120 m²).
Basis EnerPHit (Renovatie):
Hierbij wordt het dak en de vloer geïsoleerd, de gevel geïsoleerd (vaak met voorzetwand) en nieuwe kozijnen met driedubbel glas geplaatst. De kosten liggen dan tussen de €40.000 en €60.000. Dit is inclusief de WTW-unit en luchtdichtingsmaterialen.
Dit is de meest gangbare route. EnerPHit + Circulair (Premium):
Kies je voor Urban Mining (hergebruik materialen) en biobased isolatie? De prijs kan iets oplopen door de extra arbeid voor het sorteren en verwerken van materialen. Reken op €45.000 - €65.000. Je betaalt wel iets meer voor de materialen (zoals houtvezelplaten van €35-€45 per m²), maar je woning heeft een veel lagere ecologische voetafdruk.
De Totaalrenovatie:
Wil je het echt perfect? Dan pak je alles aan.
Nieuwe installaties, zonnepanelen en misschien wel een warmtepomp. De investering loopt op naar €70.000 - €90.000.
Echter, je energielabel springt van een G naar een A+++. De maandlasten kunnen dalen naar €50 per maand (inclusief aflossing). Dat is een directe besparing van €150-€200 per maand op gas.
Praktische tips om te beginnen
Wil je aan de slag? Vergeet de standaard aannemer die alleen denkt in bakstenen en beton.
Je zoekt een aannemer die bekend is met luchtdicht bouwen en biobased materialen. Vraag specifiek naar hun ervaring met de Passivhaus standaard combineren met circulair bouwen. Dit is specialistenwerk; een foutje in de luchtdichting kost je bakken met energie.
- Start met een EPC-berekening: Laat een adviseur berekenen of het haalbaar is om EnerPHit te halen met jouw woning.
Soms is isolatie van de koudebruggen (thermische bruggen) de grootste uitdaging.
- Check het materiaalgebruik: Vraag je af: kan dit materiaal later weer worden hergebruikt? Kies voor schroefbare constructies in plaats van lijm. Zo blijft het materiaal 'los' en waardevol voor de toekomst.
- Denk aan de WTW-unit: Koop niet zomaar een goedkope ventilatiebox. Een goede WTW-unit (bijv. van Zehnder of Brink) kost €2.500 - €4.000, maar bespaart je jaarlijks honderden euro's.
Zorg dat de leidingen kort en recht zijn voor maximaal rendement.
- Doe de Blowerdoor test: Eis deze test bij oplevering. Zonder test weet je niet of je woning echt luchtdicht is.
Je wilt geen warmte verliezen via kieren achter de plinten of rondom de raamkozijnen.