Energiebespaarbudget van de woningcorporatie inzetten voor circulaire materialen
Stel je even voor: je woningcorporatie heeft een mooi budget klaarliggen. Het heet het 'energiebespaarbudget'.
Bedoeld voor dubbel glas, zonnepanelen of een betere hr-ketel. Logisch, want energie besparen is key.
Maar wat als je dat geld slim gebruikt? Niet alleen voor energie, maar voor iets groters: voor materialen die hergebruikt worden. Materialen die niet uit een gat in de grond komen, maar uit sloopprojecten of van boeren uit de polder.
Je kunt dat energiebudget inzetten als hefboom voor circulair bouwen. Je slaat twee vliegen in één klap: je verlaagt de energierekening én je maakt de bouw duurzamer.
En het mooie is: het kan vaak gewoon binnen dezelfde budgetten. Je moet alleen even weten hoe het werkt.
Waarom een energiebudget en circulariteit perfect bij elkaar passen
Denk eens na. Wat is het doel van isolatie? Je huis luchtdichter en warmer maken.
Je stopt energie verlies. Nu pak je een standaard isolatieplaat van glaswol.
Werkt goed, maar die plaat is gemaakt van aardolie en kost best wat energie om te produceren. Circulair denken vraagt: waar is die plaat van gemaakt en kan ik hem later weer hergebruiken?
Hier komt de magie. Veel energiebesparende maatregelen vereisen materialen. En die materialen kun je nu kiezen op basis van herkomst en herbruikbaarheid.
Het gaat om slim combineren. Neem isolatie. In plaats van synthetische schuimplaten, kies je voor biobased materialen.
Denk aan hennepvezel (van de hennepteelt), schapenwol of stro. Deze materialen groeien elk jaar weer aan. Ze slaan CO2 op in plaats van dat ze uitstoten. En als je ze na 40 jaar uit de muur haalt?
Dan kun je ze composteren of weer verwerken in nieuwe isolatie. Zo maak je je energiebesparing toekomstbestendig.
Je investeert niet alleen in een lagere energierekening, maar in een materiaal dat een cyclus doorloopt.
En het hoeft niet eens duurder te zijn. De prijs van biobased isolatie zit vaak op hetzelfde niveau als glaswol of steenwol. Neem producten van merken als Gutex (houtvezelplaten) of Steico (houtvezel).
Een plaat Gutex Ultra van 60mm kost ongeveer €35 per vierkante meter. Een vergelijkbare EPS-plaat (kunststof) zit daar rond de €30 op. Het verschil is minimaal, maar de milieuwinst enorm. En door het energiebespaarbudget te gebruiken, verdien je die investering terug via de lagere stookkosten.
De kern: Hoe je het budget vrijmaakt en slim besteedt
Het energiebespaarbudget is vaak een potje dat is bedoeld voor VvE's of woningcorporaties. Het is geld dat je mag besteden aan maatregelen die direct energie besparen. De kunst is om te laten zien dat circulaire materialen die besparing óók leveren. Soms zelfs beter.
Want biobased materialen hebben vaak een hogere isolatiewaarde per centimeter dan gangbare materialen.
Dat betekent dat je met een dunnere laag hetzelfde resultaat bereikt. En dat schept weer ruimte voor andere dingen, zoals een betere ventilatie.
Het proces werkt zo. Je begint met een energie-audit. Die laat zien waar de meeste warmte verloren gaat.
Meestal is het dak of de gevel. Daar ga je aan werken.
Vervolgens ga je op zoek naar materialen. Dit is het moment voor Urban Mining. Wat betekent dat? Dat je niet nieuw materiaal bestelt, maar bestaand materiaal opkoopt. Denk aan sloopbedrijven die oude dakbalken van 100 jaar oud verkopen.
Of bedrijven die oude bakstenen uit een gesloopt kantoorpand persen tot nieuwe gevelstenen. Een concreet voorbeeld: dakrenovatie.
Je moet het dak na-isoleren. In plaats van nieuwe PIR-platen (plastic), kies je voor oude materialen.
Je kunt oude schapenwol kopen van boeren die hun schuur verbouwen. Dit wordt schoongemaakt en geperst tot isolatiedekens. De prijs? Rond de €20 per vierkante meter voor 10cm dikte.
Dit materiaal ademt, reguleert vocht en is brandveilig. Je betaalt het met het energiepotje. De woningcorporatie bespaart op stookkosten.
De boer verdient extra aan zijn wol. En de wereld krijgt geen nieuw afval.
Hetzelfde geldt voor gevelbekleding. Kies voor hout dat lokaal is gekapt, zoals Douglas of Lariks.
Dit hout hoeft niet behandeld te worden met chemische middelen. Het gaat 40 jaar mee en kan daarna weer als bouwmateriaal dienen. De kosten liggen vaak rond de €60-€80 per m2, inclusief montage.
Dat is vergelijkbaar met hardhout uit verre landen. Het energiebespaarbudget dekt dit omdat de isolatiewaarde van de houten gevelconstructie zeer hoog is.
Modellen en prijsindicaties: Wat kun je verwachten?
Om het helder te maken, kijken we naar een modelproject. Stel: je renoveert 100 woningen uit de jaren '70.
De energierekening is te hoog. Je wilt het Energielabel van G naar B of A tillen. Je budget is €150.000,- voor energiemaatregelen.
Wat als je dit volledig inzet om je energielabel te verbeteren met circulaire materialen? Model A: De 'Kleine Kringloop' (Budgetneutraal)
Je kiest voor materialen die lokaal worden hergebruikt.
Denk aan isolatie van oude spijkerbroeken (denim) of katoenvezel. Dit is vaak afval van textielbedrijven. De prijs is ongeveer €25 per m2 voor 10cm dikte. Dit is vaak net zo goedkoop als nieuwe glaswol.
Je bespaart ongeveer 30% op je energiekosten. De investering verdien je in 10 jaar terug. Het voordeel?
Dit materiaal is totaal niet schadelijk voor de bewoners en verbetert het binnenklimaat enorm. Model B: De 'Houtbouw Revolutie' (Iets duurder, meerwaarde)
Je gebruikt het budget voor gevelpanelen van massief hout, gemaakt van hergebruikt bouwhout. Merken als Ecoboard of Kerto (houtproducten van Finnforest) bieden dragende platen die isolatie en constructie combineren. De kosten voor materiaal liggen hier rond de €100 per m2.
Dit is hoger dan standaard stucwerk. Echter, door de hoge isolatiewaarde (Rc-waarde van 6,0 per 15cm) hoef je minder dik te bouwen.
Bovendien is de onderhoudscyclus langer. Het energiebespaarbudget kan hier vaak voor worden ingezet omdat het de Rc-waarde van de gevel naar een zeer hoog niveau tilt. Model C: Urban Mining (De goedkoopste optie)
Dit is het echte werk.
Je stuurt een team op pad naar een sloopproject in de buurt. Ze kopen oude materialen op.
Denk aan stalen kozijnen die worden hergebruikt (na stralen en schilderen) of bakstenen die worden schoongemaakt. Een oude baksteen kost vaar €0,50 per stuk bij sloop.
Nieuw kost die €1,50. Je bespaart hier direct op de materiaalkosten. Het budget dat vrijkomt door circulaire renovatie als instrument tegen energiearmoede steek je direct in de arbeid om deze materialen te verwerken.
De totaalprijs per woning kan hierdoor zakken naar €15.000,- in plaats van €25.000,- voor een standaardrenovatie.
Prijzen zijn altijd afhankelijk van schaal en beschikbaarheid. Urban mining vraagt flexibiliteit. Je kunt niet eindeloos wachten op precies die 1000 stenen die je nodig hebt. Je moet werken met wat er beschikbaar is.
Dat vraagt creativiteit van de architect. Maar dat maakt het project juist uniek en authentiek.
Praktische tips om direct aan de slag te gaan
Wil je dit echt doen? Dan moet je de juiste partijen aan tafel krijgen.
Begin bij het begin. De energie-audit is je startpunt, waarbij de rol van de energieadviseur essentieel is om te bepalen hoeveel isolatie je waar nodig hebt. Gebruik tooltjes als de Rc-waarde calculator om te kijken welke diktes nodig zijn.
Neem contact op met een adviseur die verstand heeft van biobased bouwen. Vraag niet alleen naar de U-waarde, maar vraag naar de 'embodied energy' (de energie die in het materiaal zit).
Sluit je aan bij netwerken voor circulair bouwen. In Nederland zijn er initiatieven zoals de Circle Economy of lokale 'Materialenbanken'.
Hier staan partijen die materialen aanbieden die over zijn of die gesloopt gaan worden. Zoek online naar 'circulair materialenpaspoort'. Dit is een document dat precies vertelt wat een gebouw bevat. Als je een pand sloopt, vraag dit dan op. Zo weet je wat je hergebruiken kunt.
Focus op 'Design for Disassembly'. Dat betekent: bouw zo dat je het later weer uit elkaar kunt halen. Gebruik schroeven in plaats van lijm. Gebru