De rol van de bank bij circulaire bouwfinanciering: eisen en mogelijkheden
Stel je voor: je bouwt een huis dat na 50 jaar niet op de sloop belandt, maar waarvan elk onderdeel een nieuw leven krijgt. Dat is circulair bouwen.
De bank speelt hierbij een cruciale rol, want zonder geld gebeurt er niets.
Maar banken weten nog niet goed hoe ze de kansen en risico’s van circulair bouwen moeten inschatten. Daarom is het tijd voor een nieuwe aanpak. Laten we samen kijken wat er mogelijk is en hoe banken kunnen helpen.
De uitdaging: banken en circulair bouwen
Banken kijken anders naar een circulair bouwproject dan naar een traditioneel project. Waarom? Omdat de financiële modellen nog niet goed zijn ingericht voor hergebruik en biobased materialen.
Financiers kunnen de kansen en risico’s van circulair bouwen nog niet goed inschatten. Dit is een gemiste kans, want de markt groeit snel. Denk aan de plannen van het consortium rondom Project Circufin.
Dit project is ingediend voor een OPZuid-subsidie in april 2025. Het doel?
60.000 sociale huurwoningen in Zuid-Nederland circulair bouwen tot 2030. Dat is enorm. Het jaarlijkse extra marktpotentieel voor circulair gebouwde corporatiewoningen ligt tussen de €306 en €525 miljoen. De vraag is: hoe financier je zulke projecten?
Nieuw financieringsmodel voor circulair bouwen
De oude manier van financieren werkt niet meer. Bij traditionele bouwprojecten betaal je voor een gebouw en daarna is het eigendom van de koper. Bij circulair bouwen draait het om materiaalwaarde en restwaarde.
Daarom is een nieuw financieringsmodel nodig. Een voorstel is om per bouwelement te financieren.
- Grond: financiering van de grond als een aparte asset.
- Ruwbouw: betalen voor de structuur die lang meegaat.
- Opbouw: financiering van de woningdelen die makkelijk vervangbaar zijn.
- Installaties: aparte lease voor technische systemen.
Je kunt denken aan: Deze aanpak zorgt ervoor dat elke component zijn eigen waarde behoudt.
“De circulaire economie vraagt om nieuwe financiële producten die passen bij de levensduur van materialen.”
Kansen tot samenwerking
Het helpt banken om risico’s beter te beoordelen. Denk aan biobased materialen zoals hout van lokale boeren of gerecycled staal. Deze materialen hebben een restwaarde die je nu vaak niet meeneemt in de financiering.
Samenwerken is essentieel. Het consortium achter Project Circufin laat zien hoe het kan: Leystromen, Avans, Hendriks Bouw, Van Wijlen, Curtis Assetmanagement, Circularchitects, Midpoint Brabant, Kragten, Rabobank en De Houthallen werken samen.
Elk brengt eigen expertise in. Stel je voor: een corporatie zoals Leystromen wil 1.000 woningen bouwen met biobased materialen. Rabobank kan een lening verstrekken waarbij de restwaarde van het hout wordt meegenomen. Hendriks Bouw zorgt voor de bouw en Circularchitects ontwerpt voor demontage.
Dit verlaagt het risico voor de bank. Samenwerking zorgt ook voor ketenzekerheden.
Als een leverancier garant staat voor de kwaliteit van gerecycled materiaal, vertrouwt de bank meer op het project.
Dit verlaagt de rente of maakt een lening mogelijk zonder extra onderpand.
De rol van de bank: eisen en mogelijkheden
Banken stellen eisen voordat ze financiering verstrekken. Bij circulair bouwen zijn die anders dan bij traditionele projecten. Ze kijken naar: Maar banken bieden ook mogelijkheden. Denk aan:
- De restwaarde van materialen na 30 of 50 jaar.
- De demonteerbaarheid van het gebouw.
- De garanties van leveranciers voor biobased materialen.
Een voorbeeld: een project met gerecycled beton van €100 per m². Traditioneel kost nieuw beton €80 per m², maar de restwaarde na 50 jaar is €20 per m².
- Green loans: leningen voor duurzame projecten tegen lagere rente.
- Lease-modellen: voor installaties of zelfs complete bouwdelen.
- Samenwerking met overheid: zoals OPZuid-subsidies voor pilots.
De bank kan dit meenemen in de berekening, waardoor de totale financiering lager uitvalt. Dit maakt circulair bouwen concurrerend.
“Een bank die begrijpt dat materiaal een asset is, kan een circulaire economie versnellen.”
Praktische tips voor een circulaire financiering
Hoe pak je dit aan als bouwer of corporatie? Begin met een goede voorbereiding.
Verzamel data over materialen en restwaarden. Gebruik tools voor urban mining om te zien wat er al beschikbaar is.
Tip 1: Ontwikkel een materiaalpaspoort voor je project. Hierin staan alle materialen, herkomst en restwaarden. Dit helpt banken om risico’s in te schatten. Tip 2: Zorg voor ketenzekerheden.
Sluit contracten met leveranciers die garant staan voor kwaliteit en herwinbaarheid. Bijvoorbeeld: een houtleverancier die na 30 jaar het materiaal terugneemt.
Tip 3: Vraag subsidie aan, zoals OPZuid. Dit verlaagt de eigen investering en maakt het project aantrekkelijker voor banken. Tip 4: Kies voor lokale materialen.
Biobased bouwen met hout uit Brabant of gerecycled staal uit de regio verlaagt transportkosten en verhoogt de duurzaamheid. Tip 5: Werk samen met experts. Het consortium achter Project Circufin toont aan dat samenwerking leidt tot betere financieringsmogelijkheden.
De toekomst: schaalbaarheid en impact
Project Circufin is een pilot, maar de ambitie is groot: 60.000 woningen in Zuid-Nederland. Dit betekent een jaarlijks potentieel van €306-525 miljoen.
Als dit lukt, kan het heel Nederland inspireren. De NVB (Nederlandse Vereniging van Banken) pleit voor belastingverlegging van arbeid naar materiaal op Europees niveau.
Dit maakt circulair bouwen financieel aantrekkelijker. Stel je voor: je betaalt minder btw op gerecycled hout, maar meer op nieuwe materialen. Dit stimuleert hergebruik. De rol van de bank wordt steeds belangrijker.
Niet alleen als geldschieter, maar als partner in de transitie. Door nieuwe financieringsmodellen te ontwikkelen, helpen banken om circulair bouwen tot de norm te maken.
Als je nu begint, ben je straks de voortrekker. Begin klein, bijvoorbeeld met een pilot van 10 woningen. Bouw vertrouwen op, leer van fouten en schaal op. De banken staan klaar om mee te doen, als je ze de juiste data en zekerheden biedt.