De Omgevingswet en kansen voor circulair bouwen in bestemmingsplannen
Je staat voor een leeg perceel en vraagt je af hoe je slim bouwt zonder meteen de planeet te belasten.
De Omgevingswet geeft je nu eindelijk de ruimte om dat te doen, als je weet waar je moet kijken. Weg met die suffe regeltjes die alles dichttimmeren; het draait nu om flexibiliteit en toekomstbestendig bouwen. Laten we even snel doornemen hoe je die nieuwe wet slim inzet voor circulair bouwen in je bestemmingsplan.
Waarom de Omgevingswet jouw circulaire droom mogelijk maakt
De Omgevingswet vervangt een wirwar van oude regels door één helder stelsel.
Het draait niet langer om strikte voorschriften, maar om de vraag: wat wil je bereiken met je bouwproject? Dit is een gouden kans voor circulair bouwen, want de wet stimuleert innovatie en maatwerk.
Stel je voor: je wilt een huis bouwen van hergebruikte bakstenen uit een gesloopt pand. Onder de oude wet was dat vaak een nachtmerrie van vergunningen. Nu mag je zelfs een heel eigen, tijdelijk bestemmingsplan opstellen, een zogenaamd "omgevingsplan", waarin je duidelijk maakt dat hergebruik centraal staat. Je bent niet meer gebonden aan starre materialenlijsten.
Deze nieuwe aanpak betekent dat je als initiatiefnemer veel meer vrijheid krijgt om te kiezen voor biobased materialen of urban mining.
Je kunt in je plan vastleggen dat je minimaal 50% gerecycled materiaal gebruikt, en de gemeente moet dat serieus wegen. Het is een gamechanger voor iedereen die echt duurzaam wil bouwen.
De selectiecriteria: Wat maakt een bouwplan circulair?
Als je een plan indient, let dan op een paar harde criteria. Ten eerste: hergebruikbaarheid.
Kies materialen die je makkelijk uit elkaar kunt halen en opnieuw kunt gebruiken, zoals modulaire houtbouw of schroefconstructies zonder lijm. Ten tweede: biobased materialen. Denk aan hout, stro of schelpen. Deze materialen slaan CO2 op en zijn na hun leven composteerbaar of herbruikbaar.
Check of het materiaal een Cradle to Cradle-certificering heeft, dat helpt bij je vergunning. Ten derde: urban mining.
Dit betekent dat je grondstoffen uit de stad haalt, zoals oude bakstenen of staalprofielen.
Je plan moet aantonen dat je deze bronnen daadwerkelijk lokaliseert en verwerkt, zonder dat het meer kost dan nieuw materiaal. Let ook op de levensduur. Een circulair gebouw moet minstens 50 jaar meegaan, maar wel flexibel zijn. De Omgevingswet vraagt om een "toekomstbestendige" invulling, dus zorg dat je materiaalkeuze daarop aansluit.
Product 1: EcoCirculair Houtbouw Systeem
Een van de toppers in circulair bouwen is het EcoCirculair Houtbouw Systeem. Dit is een modulair bouwsysteem gemaakt van FSC-gecertificeerd larikshout, geschroefd zonder lijm.
Je koopt een basispakket van 100 m² voor ongeveer €45.000, inclusief isolatie van hennepvezel.
Voordelen: Het is super snel te monteren en volledig demonteerbaar. Je kunt het later uitbreiden of verplaatsen zonder verspilling. Het hout is lokaal geteeld en slaat CO2 op, perfect voor biobased eisen in je bestemmingsplan.
Nadelen: De initiële aanschafprijs ligt hoger dan traditioneel bouwen, en het vereist vakmanschap voor de precisie-schroeven. Het is niet geschikt voor extreem vochtige bodems zonder extra behandeling. Waar te kopen: Bij gespecialiseerde leveranciers zoals Houtwerf of via de EcoCirculair webshop, vaak met advies voor je vergunningaanvraag.
Product 2: Hempcrete Blokken van BioBase
Voor muren die ademen, kijk naar Hempcrete blokken van BioBase. Dit is een mengsel van hennepvezels en kalk, in blokken van 40x20x20 cm.
Een pallet van 50 blokken kost ongeveer €350, genoeg voor 10 m² muur. Voordelen: Het is 100% biobased, brandwerend en reguleert vocht perfect. Na sloop is het composteerbaar, ideaal voor circulaire doelen.
Je kunt het makkelijk recyclen in nieuwe blokken. Nadelen: Het is zwaarder dan isolatieplaten, dus je fundering moet stevig zijn.
De droogtijd is langer (tot 4 weken), wat de bouwtijd verlengt. Niet overal verkrijgbaar, dus check de voorraad.
Waar te kopen: Direct bij BioBase in Nederland of via groene bouwmarkten zoals Natuurhuis. Ze bieden vaak workshops voor doe-het-zelvers.
Product 3: Urban Mining Bakstenen van Rebrick
Urban mining draait om hergebruik, en Rebrick levert bakstenen uit gesloopte panden.
Een partij van 1.000 stenen (geschikt voor 15 m² muur) kost ongeveer €1.200, afhankelijk van de kleur en maat. Voordelen: Elke steen heeft een verhaal en verlaagt je ecologische voetafdruk aanzienlijk. Ze zijn compatibel met moderne mortel en voldoen aan bouwvoorschriften. Perfect voor historische bestemmingsplannen.
Nadelen: De beschikbaarheid wisselt per sloopproject, dus je moet soms wachten. Kleine beschadigingen komen voor, maar die geven charme.
Iets duurder dan nieuwe bakstenen op korte termijn. Waar te kopen: Bij Rebrick zelf of via circulaire hubs zoals De Ceuvel in Amsterdam.
Ze helpen met certificaten voor je vergunning.
Vergelijking: Welk product past bij jouw project?
Laten we even snel vergelijken: EcoCirculair Hout is het beste voor snelle, flexibele woningen waar je later mee wilt spelen. Dit sluit aan bij het Houtconvenant voor de bouw.
Het kost meer vooraf (€450 per m²), maar bespaart op sloopkosten. BioBase Hempcrete is ideaal voor stabiele muren met lage onderhoudskosten, rond €35 per m², maar trager om te bouwen. Rebrick Bakstenen zijn perfect voor stadsprojecten met een historische tint, rond €80 per m², en versterken je urban mining-verhaal.
Qua duurzaamheid wint Hempcrete op biobasis, maar EcoCirculair scoort beter op demontage.
Kies op basis van je locatie: natte grond? Ga voor Hempcrete. Stedelijke sloop? Rebrick. Een snelle rekening: Voor een huis van 100 m² kost EcoCirculair €45.000, Hempcrete €3.500 voor muren alleen, en Rebrick €8.000 voor gevels. Combineer ze voor een optimaal circulair ontwerp.
Aanbevelingen per budget en gebruik
Met een beperkt budget (onder €10.000) kies je voor BioBase Hempcrete. Het is betaalbaar, biobased, en je kunt het zelf bouwen.
Ideaal voor kleine uitbouwen of tuinhuizen waar je duurzaamheid wilt testen. Mid-budget (€10.000-€50.000)?
Ga voor Rebrick Bakstenen gemengd met Hempcrete. Dit geeft je de charme van urban mining zonder de hoofdprijs. Perfect voor rijtjeshuizen in bestaande wijken.
High-end budget (boven €50.000)? Pak het EcoCirculair Systeem.
Het is een investering die zich terugbetaalt via flexibiliteit en lagere energiekosten. Geschikt voor vrijstaande huizen of kleine appartementencomplexen. Gebruik je het voor een tijdelijk project? EcoCirculair wint. Voor permanente woningen? Mix Rebrick en Hempcrete voor een robuuste, circulaire basis.
Waar je het best kunt kopen en slimme tips
Koop bij gespecialiseerde leveranciers voor de beste kwaliteit en advies. Voor EcoCirculair: Houtwerf in Amsterdam of hun online shop.
Voor BioBase: Natuurhuis of rechtstreeks via BioBase, met levering in heel Nederland. Voor Rebrick: Check circulaire marktplaatsen zoals Circular Hub of De Ceuvel. Vaak kun je samples aanvragen om te voelen of het past.
Vermijd grote bouwmarkten; die hebben zelden specifieke circulaire opties. Tip voor je vergunning: Vraag bij de gemeente om een "voorbewijs" voor je circulaire materialen en bekijk de mogelijkheden voor circulair bouwen subsidies in Groningen.
Dit helpt bij de Omgevingswet-aanvraag. En sluit aan bij netwerken zoals Platform Bouwen met Biobased Materialen voor tips en kortingen. Als je start, begin klein: verdiep je in het ABC van circulair bouwen en test één muur met Hempcrete om het gevoel te krijgen. Zo bouw je stap voor stap aan een duurzaam, circulair huis dat voldoet aan de nieuwe wetgeving.