Circulaire zwembad: waterzuivering en constructie met hergebruik
Een zwembad dat water zuivert én gebouwd is met materialen die je later weer kunt gebruiken?
Het klinkt als een droom, maar het is in Venlo al realiteit. Vergek je even hoeveel water en materialen we normaal verspillen bij zo’n project. Hier gaan we het hebben over hoe je een zwembad bouwt dat niet alleen schoon is voor zwemmers, maar ook voor de planeet.
Nieuw zwembad in Venlo: energiezuinig, circulair en omgeven door groen
Venlo loopt voorop met circulair bouwen. Het stadskantoor Venlo, geopend in 2016, was het eerste echte Cradle-to-Cradle (C2C) gebouw van Nederland.
Dat is een bouwstijl waarbij je alles ziet als grondstof voor de toekomst.
In 2021 volgde Holland Casino Venlo, ontworpen door MVSA Architects, Gensler en Arcadis. Dit gebouw is een schoolvoorbeeld van C2C-bouwen. Het heeft een enorme houten ‘stengel’ van 25 meter hoog en een diameter van 3,2 meter.
Dit toont aan dat je met slim ontwerp en biobased materialen iets iconisch kunt neerzetten. Op dit moment bouwt Venlo aan zwembad De Wisselslag, wederom volgens cradle-to-cradle-principes. Het zwembad wordt niet alleen energiezuinig, maar ook een bron van hergebruik. Je ziet hier een duidelijke verschuiving: van lineair bouwen (maken, gebruiken, weggooien) naar een circulair model.
Dit betekent dat de materialen die nu gebruikt worden, later weer ingezet kunnen worden voor nieuwe projecten.
Denk aan beton dat je demonteert en hergebruikt, of hout dat je terugwint. De focus ligt op de hele levenscyclus.
Van ontwerp tot sloop, alles is erop gericht om waarde te behouden. Dat is het grote verschil met traditionele bouw, waar materialen vaak na een enkele gebruiksperiode als afval worden gezien. In Venlo wordt afval een grondstof.
Het circulaire zwembad
Een circulair zwembad is meer dan alleen een gebouw met groene daken. Het is een systeem waarin water, materialen en energie in kringlopen blijven.
Het circulaire zwembad – een mooie kreet, maar wat houdt het in?
Je zoekt eerst naar kringlopen binnen het zwembad, en pas daarna naar mogelijkheden erbuiten.
Dit betekent dat je het water zo lang mogelijk schoon houdt, maar ook dat je materialen gebruikt die je makkelijk kunt demonteren en hergebruiken. ‘Circulair’ is een term die je vaak hoort, maar het mag geen lege huls zijn. Een circulair zwembad voldoet aan drie principes: afval wordt voorkomen, producten en materialen blijven in gebruik, en natuurlijke systemen worden geregenereerd.
Verbruiken = eenmalig
Bij zwembaden draait het om waterkwaliteit, constructie en energiegebruik. In Venlo wordt dit toegepast door materialen in te kopen die je na demontage weer kunt verkopen of hergebruiken.
Maak de materialenwaarde inzichtelijk, zodat je bij renovatie of sloop weet wat de restwaarde is. Een goed circulair zwembad is dus een bron van grondstoffen. Het is een plek waar je niet alleen zwemt, maar waar je materialen en water ‘oogst’ voor de toekomst. Bij traditionele zwembaden wordt water vaak na een paar uur alweer afgevoerd.
Dit is een lineair model: je gebruikt water en gooit het weg.
De BHVBZ-wetgeving bepaalt dat openbare zwembaden minimaal 30 liter vers water per badbezoeker moeten toevoegen. Dit is bedoeld om de hygiëne te garanderen. Maar onder voorwaarden mag dit ook minder zijn, tot onder de 30 liter.
Hergebruik is van alle tijden
Dit toont aan dat er ruimte is voor innovatie in watergebruik. Als je water eenmalig gebruikt, verspil je niet alleen water, maar ook de energie die nodig was om het te zuiveren en te verwarmen.
Een circulair zwembad breekt met dit idee. Het water wordt meerdere keren gereinigd en hergebruikt, zonder in te leveren op kwaliteit. Waterzuivering is geen nieuw concept.
Al eeuwenlang gebruiken we systemen om water schoon te maken. Bij een circulair zwembad combineer je moderne technieken met deze principes.
Denk aan biobased filtersystemen die natuurlijke processen nabootsen. Dit verlaagt het energieverbruik en zorgt dat het water langer meegaat.
Concept voor het circulaire zwembad
Ook bij de constructie is hergebruik van alle tijden. Materialen zoals hout, staal en beton kun je vaak opnieuw inzetten. In Venlo wordt dit toegepast door te kiezen voor demontabele verbindingen.
Zo kun je bijvoorbeeld een houten constructie later weer uit elkaar halen en elders opnieuw gebruiken. Een concept voor een circulair zwembad begint bij het ontwerp.
Kies voor materialen die een lage milieu-impact hebben en die je makkelijk kunt demonteren. Biobased materialen, zoals hout of leem, zijn hier geschikt voor. Ook de waterzuivering moet slim zijn. Gebruik filters die minder chemicaliën nodig hebben en die het water langer schoon houden.
BlueCity in Rotterdam is een inspirerend voorbeeld. Dit voormalige zwembad is getransformeerd tot een circulaire voorbeeldstad.
Hier zitten bedrijven die werken met hergebruikte materialen en gesloten kringlopen. Het toont aan dat een zwembad meer kan zijn dan alleen een plek om te zwemmen. Het kan een hub worden voor circulaire innovatie.
Prijsindicaties: een circulair zwembad bouwen is vaak 5-10% duurder dan een traditioneel zwembad, vooral door de keuze voor hoogwaardige materialen en slimme systemen. Maar op de lange termijn bespaar je op onderhoud, energie en materiaalkosten. Een demontabele houten constructie kost bijvoorbeeld €200-€300 per m², terwijl traditioneel beton €150-€250 per m² kost, maar zonder herbruikbare waarde.
Praktische tips voor een circulair zwembad
Wil je zelf aan de slag met een circulair zwembad? Begin met een materialenpaspoort.
Hierin leg je vast welke materialen je gebruikt en wat hun restwaarde is. Dit helpt bij toekomstige renovaties of sloop. Kies voor lokale leveranciers om de CO2-uitstoot te beperken. Test waterzuiveringssystemen op hun efficiëntie.
Kies voor systemen die weinig chemicaliën gebruiken en die het water lang schoon houden. Experimenteer met biobased filters, zoals die van BlueCity.
Zoek ook buiten het zwembad naar kringlopen. Kun je het opgewarmde water gebruiken voor de verwarming van nabijgelegen gebouwen?
Onthoud: een circulair zwembad is een proces. Het begint met slim ontwerp, maar het eindigt pas als de materialen weer worden hergebruikt. Zo bouw je niet alleen een zwembad, maar investeer je in een duurzame toekomst.