Circulaire verdienmodellen voor installateurs en onderhoudsbedrijven
Stel je voor: je bent installateur of onderhoudsbedrijf en je klant vraagt niet meer “wat kost die nieuwe ketel?” maar “wat betaal ik per maand voor warmte?” Dat is het circulaire verdienmodel in actie. Het gaat niet langer om verkopen, maar om presteren.
Je levert een functioneel resultaat, niet alleen een product. Dit verandert alles: je verdienmodel, je risico’s, je klantrelatie en zelfs je werkplaats. In een wereld waarin we in 2050 een volledig circulaire economie willen, is deze omslag essentieel. En eerlijk? De eerste stappen zijn makkelijker dan je denkt.
Contractvormen installatiebranche zijn veelal circulair, de invulling alleen nog niet
Veel installatiecontracten zijn in basis al circulair. Denk aan lease- of verhuurmodellen. Toch blijft de praktijk vaak steken in oude gewoontes: de focus ligt nog te veel op aanschaf en eigendom.
Het Rijksvastgoedbedrijf laat zien hoe het anders kan. Zij nemen installaties terug na gebruik, laten ze opknappen door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en zetten ze opnieuw in.
Zo verleng je de levensduur en verminder je afval. De contracten zijn er dus al, nu de invulling nog.
Een concreet voorbeeld is het liftenmodel M-Use® van Mitsubishi. In plaats van een lift kopen, betaal je voor het gebruik. Mitsubishi blijft eigenaar, onderhoudt de lift en zorgt voor reparaties en upgrades.
Dit is een typisch Product as a Service-model (PaaS). Het werkt al voor liften, maar waarom niet voor cv-ketels, warmtepompen of complete klimaatinstallaties?
Volop experimenten met businessmodellen en contracten
De praktijk bruist van de experimenten. Installateurs experimenteren met ‘warmte als een dienst’ voor warmtepompen.
Klanten betalen een vast bedrag per maand voor een comfortabel binnenklimaat, inclusief onderhoud en energie. Jij als installateur bent verantwoordelijk voor de prestatie. Als de installatie het minder doet, los je het op.
Dit stimuleert je om te kiezen voor kwaliteit en duurzaamheid. Ook in de utiliteit zie je mooie voorbeelden.
Denk aan circulaire verlichtingsinstallaties waarbij armaturen en LED-modules blijvend eigendom zijn van de leverancier. De klant betaalt per lumen of per uur gebruik. Wanneer een module kapotgaat, vervang je deze eenvoudig. De oude module wordt gerecycled tot nieuwe onderdelen. Dit sluit aan bij urban mining: materialen blijven in de keten.
Regelgeving in aantocht
Europa zet de toon met de ‘right to repair’-verplichting. Fabrikanten moeten reparatie en hergebruik mogelijk maken.
Dit stimuleert circulaire ontwerpen en ondersteunt jouw rol als onderhoudspartij. Je krijgt meer armslag om producten te repareren en te upgraden, in plaats van te vervangen. De Nederlandse overheid wil in 2050 een circulaire economie.
Dit betekent dat opdrachtgevers steeds vaker circulaire eisen stellen aan uitvragen. Als installateur of onderhoudsbedrijf ben je dan je concurrentiepositie aan het versterken als je hierop inspeelt.
Denk aan biobased materialen, demontabele systemen en stekerbare installaties.
Vooruitgang kan belemmerend werken
Er is een paradox: hoe meer innovatie, hoe lastiger het kan zijn om te starten. Nieuwe contractvormen vereisen ander financieel beheer, andere calculaties en soms nieuwe software.
Bovendien vraagt het vertrouwen van klanten: ze moeten wennen aan betalen voor gebruik in plaats van eigendom.
Toch is het belangrijk om klein te beginnen. Kies één project, bijvoorbeeld een warmtepompinstallatie bij een particuliere klant of een verlichtingsproject in een kantoor. Test het model, leer van fouten en breid langzaam uit. Zo bouw je ervaring op zonder je bedrijf op het spel te zetten.
Hoe financieren we dit?
Een circulair model vraagt om een andere financieringsaanpak. In plaats van een eenmalige investering, spreid je de kosten over de looptijd van het contract.
Dit kan gunstig zijn voor de klant, want de maandlasten zijn voorspelbaar.
Voor jou als installateur betekent het dat je vaak te maken hebt met langere looptijden en investeringen in materialen die je eigenaar blijft. Leasemaatschappijen en banken ontwikkelen speciale financieringsproducten voor circulaire projecten. Denk aan leasecontracten voor warmtepompen of verhuurmodellen voor complete klimaatinstallaties.
Informeer bij je leasepartner naar de mogelijkheden. Soms is er ook subsidie beschikbaar voor duurzame installaties.
Stimulerende rol van de overheid
De overheid kan een koplopersrol vervullen bij circulaire uitvragen. Gemeenten en provincies vragen steeds vaker om circulaire oplossingen in aanbestedingen.
Dit creëert een markt voor innovatieve installateurs. Zorg dat je hierop bent voorbereid: documenteer je circulaire aanpak, verzamel data over levensduur en materialen. Een praktische tip: werk met stekerbare systemen voor demontabel ontwerp.
Dit maakt het eenvoudiger om componenten te vervangen of te upgraden zonder het hele systeem te slopen.
Het sluit aan bij de circulaire principes van biobased materialen en duurzaam hergebruik.
De sector beweegt naar standaardisatie
Standaardisatie is cruciaal voor schaalvergroting. Installateurs, fabrikanten en opdrachtgevers werken samen aan normen voor circulaire producten en contracten.
Dit maakt het makkelijker om modellen te vergelijken en te implementeren. Denk aan standaarden voor stekerbare installaties, materialenpaspoorten en data-uitwisseling.
Met een materialenpaspoort weet je precies welke materialen in een installatie zitten en hoe je ze kunt hergebruiken. Dit ondersteunt urban mining: het terughalen van grondstoffen uit bestaande gebouwen.
Starten met circulariteit: Technische dienstverleners in de industrie
Technische dienstverleners in de industrie zijn vaak al verder met circulariteit. Zij werken al langer met onderhoudscontracten en prestatieafspraken.
Circulair ontwerpen
Neem dit als inspiratie voor de installatiebranche. Begin met het aanbieden van onderhoudscontracten die levensduurverlenging als doel hebben. Bij circulair ontwerp kies je voor materialen die biobased of gerecycled zijn. Denk aan houten leidingen, biobased isolatie of gerecyclede metalen.
Zorg dat onderdelen demontabel zijn. Gebruik stekerbare connectoren zodat je snel kunt wisselen zonder te solderen of lijmen.
Product as a service
Een voorbeeld: een warmtepompinstallatie met modulaire componenten. Wanneer de compressor het begeeft, vervang je alleen dat deel.
De rest blijft behouden. Dit bespaart materiaal en kosten. Product as a Service (PaaS) betekent dat je klant betaalt voor gebruik, niet voor eigendom.
Levensduurverlenging
Voor een cv-ketel betaalt de klant bijvoorbeeld €50 per maand voor warmte, inclusief onderhoud en reparatie. Jij blijft eigenaar van de ketel en bent verantwoordelijk voor de prestatie.
De voordelen: voorspelbare inkomsten voor jou, lage maandlasten voor de klant en een stimulans om zuinig met materialen om te gaan. Let op: zorg voor een sluitend data‑management systeem om levensduur en prestaties te monitoren. Levensduurverlenging draait om onderhoud, reparatie en upgrade.
Deelplatforms
Gebruik datamanagement om slijtage te voorspellen en preventief onderhoud uit te voeren.
Dit verlengt de levensduur met jaren. Stel je voor: een klimaatinstallatie in een kantoor.
Door sensoren te plaatsen, zie je wanneer een filter vervangen moet worden.
Je stuurt een monteur, voorkomt storingen en verlengt de levensduur van de hele installatie. Deelplatforms voor installatiematerialen ontstaan steeds meer. Denk aan platforms waar installateurs gereedschap, materialen of onderdelen kunnen huren. Dit vermindert de aanschafkosten en stimuleert hergebruik.
Waardeterugwinning
Een concreet voorbeeld: een platform voor stekerbare leidingsystemen. Je huurt de benodigde modules voor een project en levert ze na afloop weer in.
Dit past bij urban mining: materialen blijven in circulatie. Waardeterugwinning betekent dat je waarde haalt uit materialen die anders worden afgevoerd.
Denk aan het recyclen van koperen leidingen tot nieuwe koperen onderdelen. Of het hergebruiken van kunststof leidingen in nieuwe producten. Praktisch: verzamel sloopmaterialen, sorteert ze per materiaalsoort en lever ze in bij gespecialiseerde recyclers.
Dit levert niet alleen materiaal op, maar soms ook een vergoeding. Wil je starten?
“Denk in gebruik, niet in eigendom. Je klant wil een functioneel resultaat, niet een product.”
Kies een project waar je al vertrouwd mee bent, zoals een cv-ketel of warmtepomp. Bied een PaaS-contract aan: de klant betaalt per maand voor warmte, inclusief onderhoud. Zorg voor stekerbare systemen en een datamanagement systeem om prestaties te monitoren.
Begin klein, leer en groei. Zo bouw je aan een circulaire toekomst voor je bedrijf.