Circulaire sloop van een rijtjeswoning: case study van A tot Z
Een rijtjeswoning slopen? De meeste mensen denken aan een korte metserse hamer en een hoop puin. Maar stel je voor dat je de woning juist uit elkaar haalt als een grote Lego-set.
Elk onderdeel wordt zorgvuldig bewaard voor een nieuw leven. Dat is circulair slopen.
Dit is het verhaal van zo’n project, van de eerste inspectie tot de laatste herbruikbare baksteen. We pakken het stap voor stap aan.
Wat is circulair slopen eigenlijk?
Normaal slopen is puin verzamelen. Circulair slopen is materialen redden.
Je bent niet de sloper, je bent een materialen-verzamelaar. Het doel is simpel: zo min mogelijk waardevolle spingen in de afvalbak gooien.
Denk aan bakstenen, dakpannen, stalen kozijnen en houten balken. Alles krijgt een nieuwe bestemming. Dit noemen we ook wel urban mining.
Je 'wint' materialen uit de bestaande stad in plaats van nieuwe grondstoffen uit de natuur te halen. Waarom doen we dit? Omdat de bouw een enorme impact heeft. Nieuwe bakstenen produceren kost veel energie en CO2.
Hout kappen doet pijn aan het milieu. Door materialen te hergebruiken, besparen we dat allemaal.
Een circulair gesloopte woning levert soms wel 80% tot 90% herbruikbaar materiaal op. Dat is een enorme winst voor de planeet en voor je portemonnee. Het is de basis voor biobased bouwen en duurzaam hergebruik.
De praktijk: van inspectie tot sloop
Het begint altijd met grondig onderzoek. Voordat er één steen wordt gehaald, bekijken we de woning van top tot teen.
We maken een materialenpaspoort. We tellen niet alleen hoeveel bakstenen er zijn, maar ook wat voor soort het zijn. Zijn het oude waalformaat stenen of moderne kalkzandsteenblokken?
We checken het hout: is het vuren of eiken? En het ijzer: zit er nog een hoop oud gietijzer in de centrale verwarming?
Dit onderzoek bepaalt de strategie. Soms is het slim om eerst het dak te demonteren. Dan de kozijnen eruit. En als laatste de muren.
We werken met een omgekeerde volgorde van bouwen. De boormachine en de sloophamer worden ingeruild voor schroevendraaiers, moersleutels en heftruck.
We plakken stickers op alles wat bewaard moet blijven. Groen voor 'hergebruik', geel voor 'recyclebaar'. Zo weet de sloopploeg precies wat waar naartoe gaat.
Een specifieke klus was een jaren-70 rijtjeshuis in Utrecht. We hadden een budget van ongeveer €10.000 tot €15.000 voor de sloop (exclusief asbestsanering, dat kost vaak €2.000-€4.000 extra).
We huurden een mobiele kranen met sorteergrijper (€1.200 per week) en een werkploeg van vier man. Het doel? Maximaal hergebruik van bakstenen en stalen spanten. De sloop duurde twee weken, veel langer dan een normale sloop van 3 dagen. Die extra tijd betaalt zich terug in materiaalwaarde.
Urban Mining in actie: materiaal oogsten
Zodra het huis leeg is, begint het echte werk. We halen de materialen 'schoon' uit de woning.
Schoon betekent zonder spijkers, schroeven of mortelresten. Dit is precisiewerk. De dakpannen (betontegels) worden een voor een gelicht. Ze gaan in kratten van 20 stuks.
Ze zijn ongeveer €0,50 per stuk waard als nieuw, maar als gebruikt en schoon leveren ze €0,20 op. Voor een gemiddeld dak van 60m2 leveren ze dus zo’n €400 op aan hergebruikwaarde.
De bakstenen zijn het meest waardevol. We gebruiken een speciale stoomcleaner om de oude specie van de stenen te halen.
Zo blijven ze mooi rood. Een baksteen van €0,30 nieuw, wordt €0,15 waard na reiniging. Maar je bespaart wel de aanschaf van nieuwe stenen. Bij dit project haalden we 8.000 stenen uit de wanden.
Dat is genoeg voor een nieuwe schuur of een uitbouw. We stapelen ze op pallets van 400 kilo.
Een pallet kost ongeveer €100 om te transporteren. Ook het staal verdient aandacht. De spanten in de kap waren van oud, zwaar staal.
Dit materiaal is perfect voor hergebruik in een nieuw frame of om te smelten.
We demonteren de spanten met een slijptol. Ze wegen tot 200 kilo per stuk. We leveren ze in bij een handelaar in oud ijzer.
De prijs voor oud ijzer schommelt, maar zit vaak rond de €0,15 per kilo.
Voor 1.000 kilo staal is dat €150. Niet gek voor iets dat je anders weg had gegooid. Het hout was een uitdaging.
De vuren gordingen zaten vol spijkers. We besloten dit niet te bewaren voor constructief hergebruik, maar kozen voor een andere vorm van sloophout als grondstof door het te verwerken tot houtsnippers voor de biobased industrie.
Dit leverde €50 per kuub op. We zochten bewust de samenwerking op met lokale biobased bouwbedrijven die dit materiaal konden gebruiken voor isolatie of vloeren.
De kosten en baten van circulair slopen
Is duurzaam slopen duurder? Ja en nee. De arbeidskosten zijn hoger.
Waar een normale sloopploeg een huis in 3 dagen sloopt, doet een circulair team er 10 tot 14 dagen over.
Reken op €40 - €50 per uur per vakman. Dus in plaats van €5.000 arbeid, ben je al snel €12.000 kwijt. Dat is een flinke investering.
Maar, je verdient dit terug op materiaal. Hieronder een snelle berekening van de opbrengsten uit ons case-study huis: De totale kosten voor sloop waren €15.000. De directe opbrengst is €2.300. Dat lijkt een verlies. Maar, de kosten voor afvalverwerking (storten) waren €4.000.
- Bakstenen (8.000 stuks): €1.200 (waarde voor hergebruik in nieuw project).
- Dakpannen (800 stuks): €300.
- Stalen spanten (1.500 kg): €225 (als schroot).
- Kozijnen (6 stuks): €600 (indien in goede staat).
- Totaal directe opbrengst: Ongeveer €2.300.
Door te recyclen, besparen we die €4.000. De netto kosten liggen dus lager.
Bovendien: de nieuwe eigenaar van het huis bouwde een uitbouw met de oude stenen. Die bespaarde €2.500 op materiaal. De totale maatschappelijke winst is dus enorm.
Modellen: van DIY tot totaalpakket
Niet iedereen kan dit zelf. Er zijn verschillende modellen om dit te doen.
Ten eerste de Demo-O-Matic aanpak: jij huurt een container en een sloophulp, en je doet het zelf. Dit is het goedkoopst.
Je betaalt €500 voor een container en €300 voor een dag werk. Je bent zelf verantwoordelijk voor het sorteren. Dit werkt goed voor kleine projecten, zoals een schuur of een badkamer. Het tweede model is de Urban Mining Partner.
Dit is wat we bij de rijtjeswoning deden. Je huurt een gespecialiseerd bedrijf in, zoals 'Sloopwerk.nl' of een lokale circulaire aannemer.
Zij nemen het werk uit handen. Zij hebben de contacten met handelaren. De prijs ligt hoger, vaak €15.000 - €25.000 voor een complete woning.
Maar de garantie op goed sorteren en het maximale hergebruik is veel hoger, vergelijkbaar met de principes van ontwerpen voor toekomstige demontage. Een derde model is Pre-Demontage.
Dit is het allerduurzaamst. Voordat de sloop begint, worden de waardevolle onderdelen (keuken, bad, kozijnen) al verkocht via Marktplaats of gespecialiseerde sites.
De koper moet het zelf komen halen. Dit kost jou niets, maar vergt tijd. Je kunt zo €1.000 - €3.000 besparen op sloopkosten. Je levert dan wel in op gemak.
Praktische tips voor jouw project
Wil je dit ook gaan doen? Hier zijn een paar concrete tips om direct te gebruiken:
- Begin met de asbestcheck. Doe dit altijd eerst. Laat dit door een professional verwijderen (gemiddeld €10-€15 per m2). Daarna mag je zelf slopen.
- Zoek een afnemer voor je materiaal. Bel lokale bouwbedrijven of tuiniers. Vra