Circulaire kas en serre: landbouw en wonen onder biobased glas
Stel je voor: je staat midden in een kas waar groenten groeien, maar je slaapt er ook.
Het dak is gemaakt van biobased glas, de muren van hergebruikte materialen en het water wordt constant hergebruikt. Dit is geen toekomstmuziek, maar een realiteit die nu al vorm krijgt in Nederland. Circulair bouwen in de glastuinbouw betekent dat je geen nieuwe grondstoffen verspilt, maar bestaande materialen hergebruikt en slimme, biobased oplossingen gebruikt. Het resultaat? Een kas die niet alleen voedsel produceert, maar ook een duurzame woning of werkplek kan zijn. Laten we samen ontdekken hoe dit werkt en waarom het zo belangrijk is.
Duurzame grondstofketens voor de glastuinbouw van morgen
De Nederlandse glastuinbouwsector zit vol innovatie. Op 19 februari 2026 publiceerde Wageningen University & Research (WUR) een rapport over duurzame grondstofketens voor de glastuinbouw.
Dit rapport laat zien hoe we kunnen overstappen van eindige grondstoffen zoals aardgas, fosfaat en veen naar hernieuwbare alternatieven.
De Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen en Kas als Energiebron ondersteunen deze transitie actief. Waarom is dit zo belangrijk? Omdat de traditionele glastuinbouw nog steeds afhankelijk is van fossiele brandstoffen en schaarse materialen.
“We moeten denken aan een gesloten systeem waarin niets verloren gaat,” zegt Alexander Boedijn, programmamanager Circulaire Glastuinbouw bij WUR.
Hernieuwbare groeimedia
Door circulaire principes toe te passen, verminder je niet alleen je ecologische voetafdruk, maar verlaag je ook je operationele kosten. Denk aan het hergebruiken van water en het toepassen van biobased materialen voor de kasconstructie.
Een cruciaal onderdeel van duurzame grondstofketens is de overstap op hernieuwbare groeimedia. Traditioneel wordt veen gebruikt, maar dit is een eindige grondstof met een grote milieu-impact. Alternatieven zoals kokosvezel, houtvezel en schuimrubber van gerecyclede materialen winnen terrein. Deze materialen zijn niet alleen hernieuwbaar, maar ook lokaal beschikbaar.
De Nederlandse glastuinbouwsector werkt via een convenant aan doelen voor hernieuwbare groeimedia.
De Route- en Kansenkaart biedt hierbij een handig overzicht. Voor telers betekent dit dat ze kunnen kiezen voor materialen die passen bij hun specifieke teelt, zoals groenten of bloemen.
- Kokosvezel: goed waterdoorlatend, herbruikbaar tot 3 jaar.
- Houtvezel: lokaal geproduceerd, CO2-neutraal.
- Schuimrubber van gerecyclede matrassen: stevig en duurzaam.
Circulaire glastuinbouw
Circulaire glastuinbouw draait om slimmere systemen. Het draait niet alleen om materialen, maar ook om water, energie en zelfs de manier waarop plagen worden bestreden.
Een goed voorbeeld is Mans Flowers, een gerberateler die 100% waterhergebruik realiseert door gesloten teeltsystemen. Dit betekent dat er geen druppel water verloren gaat. Een andere praktische toepassing is biologische bestrijding.
In plaats van chemische bestrijdingsmiddelen, gebruiken kwekers natuurlijke vijanden van plagen. Bij kwekerij OVATA zie je dit terug in hun On the way to PlanetProof keurmerk.
Onderzoeksfaciliteit Bleiswijk: voor glastuinbouw en bollenteelt
Dit keurmerk garandeert dat de teelt voldoet aan strenge duurzaamheidseisen. Het bouwen van een circulaire kas begint met materialen die je al hebt. Urban mining – het opgraven en hergebruiken van materialen uit stedelijke gebouwen – is hierbij een sleutelrol.
Denk aan staal uit gesloopte kantoren of glas uit oude serres. Dit verlaagt de vraag naar nieuwe grondstoffen en vermindert afval.
De onderzoeksfaciliteit in Bleiswijk is een testlocatie waar innovaties voor de glastuinbouw en bollenteelt worden gevalideerd.
Hier worden nieuwe materialen, technieken en systemen getest voordat ze op grote schaal worden geïmplementeerd. Denk aan biobased glaspanelen die zonlicht optimaal benutten of systemen voor waterhergebruik. Alexander Boedijn legt uit: “We testen hier alles van materialen tot energie-efficiëntie. Het doel is om praktijkgerichte oplossingen te vinden die boeren kunnen toepassen.” Dit betekent dat je als teler niet zelf hoeft te experimenteren, maar kunt bouwen op bewezen methoden.
Een bezoek aan Bleiswijk is een must voor iedereen die serieus werk wil maken van circulaire glastuinbouw. Je ziet hier met eigen ogen hoe materialen zoals biobased glas en hergebruikte stalen frames functioneren in de praktijk.
Modellen en prijzen: hoe begin je?
Een circulaire kas bouwen hoeft niet duur te zijn. De prijs hangt af van de grootte, het materiaal en de technische installaties.
Een kleine kas van 100 m² met biobased glas en hergebruikte materialen kost ongeveer €15.000 tot €20.000. Een grotere kas van 500 m² met geavanceerde systemen voor water- en energiehergebruik loopt op tot €80.000 tot €100.000.
Er zijn verschillende modellen beschikbaar. Een eenvoudig model is een serre met een frame van hergebruikt staal en een dak van biobased glas. Een uitgebreider model combineert wonen en landbouw, met woonruimte onder dezelfde kasconstructie. Dit is ideaal voor mensen die hun werk en leven willen integreren.
Subsidies en financiering zijn beschikbaar via de Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen. Informeer bij je gemeente of provincie naar mogelijkheden voor circulaire projecten.
Praktische tips voor een circulaire kas
Wil je zelf aan de slag? Hier zijn een paar concrete tips:
- Kies voor gesloten teeltsystemen: Dit zorgt voor 100% waterhergebruik en vermindert ziektes.
- Pas biologische bestrijding toe: Gebruik natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes tegen bladluizen.
- Gebruik materialen uit urban mining: Zoek naar hergebruikt staal, glas of kunststof in je omgeving.
- Valideer innovaties: Test nieuwe ideeën eerst op kleine schaal, bijvoorbeeld in Bleiswijk.
- Let op keurmerken: Kies voor materialen en methoden die voldoen aan On the way to PlanetProof.
Met deze stappen creëer je niet alleen een duurzame kas, maar ook een plek waar je trots op kunt zijn.
Dus, waar wacht je nog op? Ga aan de slag en bouw mee aan de toekomst van de glastuinbouw!