Circulaire huisartsenpraktijk: kleinschalige zorgbouw met biobased
Een huisartsenpraktijk die je makkelijk kunt verplaatsen, die bijna helemaal van hout is en waarbij materialen later weer hergebruikt kunnen worden?
Het klinkt als een droom, maar het bestaat al. In Kloetinge, Zeeland, bouwden ze het Emergis Living Lab: een kleinschalige zorgpraktijk die dienstdoet als levend voorbeeld van circulair en biobased bouwen. Geen ingewikkelde theorie, maar een praktijk die je nu kunt bezoeken.
Dit project laat zien dat bouwen voor de zorg anders kan. Geen eindeloze stapels beton en steen, maar slimme, demontabele modules van hout. Het resultaat?
Een gebouw dat meebeweegt met veranderingen in de zorg, zonder dat je meteen opnieuw hoeft te bouwen.
Laten we eens kijken hoe dit precies werkt en wat jij ervan kunt leren.
Emergis Living Lab is biobased, circulair en modulair
Het Emergis Living Lab bestaat uit 22 geprefabriceerde, verplaatsbare units. Deze units zijn gebouwd met een casco van kruislaaghout, oftewel CLT.
Dat is een stevig houten bouwsysteem waarbij lagen hout kruislings worden verlijmd. Het geeft de structuur stabiliteit en een warme uitstraling. De isolatie is gemaakt van houtvezel, een materiaal dat goed past bij de biobased filosofie. Wat dit project echt bijzonder maakt, is het hergebruik van materialen.
De houten balken en kolommen komen van een voormalig RWS-kantoor in Terneuzen. Die materialen kregen hier een tweede leven.
De fundering bestaat uit stelcon-platen en stalen palen, wat demontabel is en dus makkelijk te verplaatsen.
De gevelafwerking is onbehandeld hout, afgewisseld met een bio-based whitewash in de centrale gang. Dit zorgt voor een frisse, natuurlijke look. De kans dat dit gebouw binnen 25 jaar wordt verplaatst, ligt op 60%.
De kans op een functiewijziging is 25%. Met een modulair ontwerp speel je hierop in.
Je kunt units toevoegen, verwijderen of herschikken zonder het hele gebouw af te breken. Dit bespaart niet alleen materiaal, maar ook kosten op de lange termijn.
Duurzaam, Circulair en Biobased
De termen circulair en biobased bouwen worden vaak door elkaar gehaald, maar ze vullen elkaar perfect aan.
Circulair bouwen draait om het sluiten van materiaalkringlopen. Je gebruikt materialen zo lang mogelijk en haalt ze na afloop uit het gebouw om opnieuw te gebruiken.
Biobased bouwen betekent dat je materialen gebruikt die afkomstig zijn van biologische grondstoffen, zoals hout, stro of leem. In het Emergis Living Lab komen beide principes samen. Het CLT-casco en de houtvezelisolatie zijn biobased. De hergebruikte balken en kolommen uit Terneuzen zorgen voor circulariteit.
Het project draait binnen het programma Circular Biobased Construction Industry (CBCI), een Interreg-subsidieprogramma dat innovatie in de bouw stimuleert.
Adviesbureau Jeras was betrokken bij de uitvoering. Waarom is dit belangrijk voor de zorg? De sector heeft te maken met een groeiende vraag naar flexibele ruimtes.
Praktijken veranderen, zorgvormen ontwikkelen zich. Met biobased en circulair bouwen bouw je niet alleen voor nu, maar voor de toekomst. Je verlaagt de ecologische voetafdruk en creëert gezonde binnenruimtes door het gebruik van natuurlijke materialen.
Ontwerp met focus op verandering
De units van het Emergis Living Lab zijn ontworpen om te veranderen.
Een huisartsenpraktijk kan over 10 jaar uitbreiden of juist inkrimpen. Met een modulair systeem pas je de ruimte aan zonder sloop. De units zijn demontabel, wat betekent dat je ze kunt loskoppelen en elders weer opbouwen.
De fundering speelt hierbij een cruciale rol. Stelcon-platen zijn kant-en-klare betonplaten die je zonder fundering op een stabiele ondergrond kunt leggen.
Gecombineerd met stalen palen zorgen ze voor een stevige basis die je makkelijk verplaatst.
Dit is vooral handig bij tijdelijke huisvesting of wanneer je een locatie wilt ontwikkelen zonder permanente impact. Een ander slim detail is de gevelafwerking. Onbehandeld hout vergrijst op een natuurlijke manier en vraagt weinig onderhoud. De bio-based whitewash in de centrale gang zorgt voor een lichte, uitnodigende sfeer zonder chemische coatings. Dit past bij de visie op gezond bouwen, waarbij materialen geen schadelijke stoffen afgeven.
Brandveiligheid houtbouw met CLT
Een veelgehoord bezwaar tegen houtbouw is brandveiligheid. Toch is CLT een van de veiligste materialen als het goed wordt toegepast.
Het hout brandt voorspelbaar. Wanneer het in brand raakt, vormt zich een laag verkooling aan de buitenkant. Deze laag beschermt de kern van het hout en vertraagt het brandproces.
Hierdoor behoudt de constructie zijn draagkracht langer dan je misschien verwacht. In het Emergis Living Lab is dit principe toegepast.
Het CLT-casco is zo ontworpen dat de buitenlaag kan verkolen zonder dat de constructie direct instort. Dit geeft tijd om te evacueren en de brand te bestrijden. Het is een voorbeeld van hoe je houtbouw veilig kunt toepassen zonder concessies te doen aan duurzaamheid. Brandveiligheid is niet alleen een kwestie van materiaalkeuze.
Het hangt ook af van het ontwerp. In dit project zijn brandscheidingen en vluchtroutes slim geïntegreerd.
De modulaire opbouw maakt het mogelijk om per unit brandwerende maatregelen te treffen. Zo blijft het gebouw veilig, ook als het wordt uitgebreid of verplaatst.
Overige maatregelen voor brandveiligheid
Naast CLT zijn er andere maatregelen genomen om brandveiligheid te garanderen. Zo zijn er rookmelders en blusinstallaties geïnstalleerd die voldoen aan de zorgnormen. De vluchtroutes zijn breed en helder aangegeven, zodat medewerkers en patiënten snel het gebouw kunnen verlaten.
De keuze voor biobased materialen betekent niet dat je inlevert op veiligheid. Integendeel.
Materialen zoals houtvezelisolatie hebben een hogere brandwerendheid dan veel synthetische alternatieven. Ze zijn niet alleen duurzaam, maar ook veilig.
Dit maakt ze ideaal voor toepassingen in de zorg, waar veiligheid voorop staat. Een tip voor wie zelf aan de slag gaat: vermijd het toevoegen van te veel gipsplaten aan CLT. Dit verlaagt het aandeel biobased materialen en maakt de constructie minder duurzaam. Kies voor slimme, geïntegreerde brandwerende oplossingen die passen bij het biobased karakter van je gebouw.
Circulair én biobased bouwen in de zorg
De zorgsector is een perfecte plek voor circulaire en biobased bouwprojecten. Praktijken, wachtkamers en behandelruimtes hebben vaak een beperkte levensduur door veranderende zorgvormen.
Praktijkvoorbeeld voor de toekomst
Met een modulair, biobased ontwerp speel je hierop in. Je bouwt niet alleen voor nu, maar voor de komende decennia. Het Emergis Living Lab is een praktijkvoorbeeld voor andere zorginstellingen.
Het project laat zien dat je met biobased materialen en circulaire principes een functioneel, veilig en duurzaam gebouw kunt realiseren. De units zijn binnen enkele weken geplaatst en kunnen eenvoudig worden aangepast.
Expertises in dit project
Dit maakt het een inspiratiebron voor kleinschalige zorgbouw in heel Nederland. Het succes van het Emergis Living Lab komt door de samenwerking tussen verschillende experts.
Adviesbureau Jeras bracht kennis van circulair bouwen en CLT-constructies. Het CBCI-programma zorgde voor subsidie en begeleiding. Samenwerkende partijen zoals aannemers, architecten en zorgverleners zorgden voor een gebouw dat voldoet aan alle eisen.
Praktische tips voor je eigen project
Wil je zelf een circulaire, biobased praktijk bouwen? Hier zijn een paar concrete tips om mee te beginnen:
- Kies voor demontabele constructies: Gebruik stelcon-platen of een fundering die je makkelijk verplaatst. Dit vergroot de kans op verplaatsing of functiewijziging.
- Pas CLT toe met verkoolde buitenlaag: Dit zorgt voor voorspelbare brandveiligheid zonder extra materialen.
- Herbruik materialen: Zoek naar lokale bronnen voor hergebruikte balken, kolommen of gevelmaterialen. Dit verlaagt de ecologische voetafdruk.
- Werk samen met experts: Schakel een bureau in dat gespecialiseerd is in biobased bouwen, zoals Jeras. Zij helpen je bij het ontwerp en de subsidieaanvraag.
- Houd rekening met kosten: Biobased bouwen kan in eerste instantie iets duurder zijn, maar op de lange termijn bespaar je op materiaal- en sloopkosten. Verwacht een meerprijs van 5-10% ten opzichte van traditionele bouw, maar een lagere Total Cost of Ownership.
Met deze aanpak bouw je niet alleen een praktijk voor nu, maar een gebouw dat meegroeit met de toekomst van de zorg. Het Emergis Living Lab bewijst dat het kan: duurzaam, veilig en betaalbaar.