Circulaire hechtmortels voor het metselen met hergebruikte bakstenen
Stel je voor: je sloopwandert een oud huis en vindt bakstenen die al 80 jaar meegaan. Waarom zou je ze weggooien?
Met circulaire hechtmortels metsel je die stenen gewoon weer opnieuw. Dat is niet alleen goed voor je portemonnee, maar ook voor de planeet. Je bespaart tot 95% CO₂ vergeleken met nieuwe bakstenen en je haalt het verleden naar de toekomst.
Het klinkt simpel, en dat is het ook. Je hebt alleen het juiste materiaal nodig en een beetje kennis.
Laten we kijken hoe je dat aanpakt, zonder ingewikkelde theorie, maar met concrete stappen.
Baksteengevels zijn circulair
Een baksteengevel kan oneindig meegaan. De steen zelf is gemaakt van rivierklei, een oneindige, hernieuwbare grondstof.
Je kunt oude bakstenen tot 25% terug laten keren in nieuwe stenen. Dat gebeurt al. Bedrijven als Rebrick zamelen stenen in van sloopprojecten, sorteren ze, en geven ze een CE-keurmerk. Zo weet je zeker dat ze voldoen aan de eisen.
Je herkent deze stenen aan een klein logo op de zijkant. De productie van nieuwe bakstenen kost veel energie.
Ze worden gebakken op 800 tot 1.200 °C. Hergebruikte stenen zijn al gebakken, dus die energie bespaar je volledig. Rebrick wil in 2030 minstens 20 miljoen stenen per jaar hergebruiken. Dat is een flinke stap naar een circulaire bouwsector.
In Nederland streeft de overheid naar een volledig circulaire economie in 2050. De Leidraad Circulair ontwerpen 2.0, gepubliceerd in juni 2023 door Platform CB’23, helpt hierbij.
Deze leidraad geeft concrete afspraken voor circulair bouwen. Waarom is dit belangrijk? Omdat bouwafval een groot probleem is.
4. Ontwerpen voor losmaakbaarheid en herbruikbaarheid
In Nederland gaat 40% van al het afval naar de bouw. Hergebruik van bakstenen vermindert die berg.
Bovendien zorgen oude stenen voor een unieke uitstraling. Ze hebben karakter, een verhaal. Je bouwt niet alleen een huis, maar bewaart ook een stukje geschiedenis.
Om bakstenen te hergebruiken, moet je ze makkelijk kunnen verwijderen. Dat noem je losmaakbaar ontwerpen.
Gebruik geen moderne cementgebonden mortels. Die zitten zo vast dat je de stenen breekt als je ze probeert te slopen. Kies voor kalkmortel.
Die is zachter en lost op in water. Zo blijven de stenen heel. Bij nieuwbouw of renovatie denk je na over de verbindingen.
Gebruik schroeven in plaats van lijm. Of kies voor modulaire systemen die je uit elkaar kunt halen.
Denk aan houten frames met klemmen. Zo bouw je flexibel en kun je materialen later weer gebruiken. De Leidraad Circulair ontwerpen 2.0 benadrukt dit: ontwerp voor de toekomst, niet voor vandaag. Een praktische tip: plan je sloopproject van tevoren.
Zorg dat je de stenen netjes kunt verwijderen. Huur een sloopteam dat ervaring heeft met hergebruik.
Rebrick richt zich op slooppanden van vóór 1980 met kalkmortel. Die stenen zijn het makkelijkst te hergebruiken. Zo voorkom je schade en houd je de kwaliteit hoog.
Oude bakstenen, nieuwe kansen: hergebruik met CE-keurmerk
Hergebruikte bakstenen zijn niet zomaar oude stenen. Ze krijgen een CE-keurmerk na een grondige kwaliteitscontrole. Dat keurmerk garandeert dat de steen sterk genoeg is voor nieuwe constructies.
Je koopt ze bij gespecialiseerde leveranciers, vaak voor €0,50 tot €1,50 per stuk.
Nieuwe bakstenen kosten €1 tot €2 per stuk, exclusief transport en verwerking. Hergebruik is dus vaak goedkoper.
Rebrick is een bekende speler in Nederland. Ze leveren stenen in verschillende maten en kleuren, afhankelijk van wat beschikbaar is. Je kunt ze online bestellen of ophalen bij hun opslag.
Ze werken samen met sloopbedrijven en architecten. Zo ontstaat een netwerk van circulaire bouwmaterialen.
Je vindt deze stenen ook op platforms voor urban mining, waar materialen uit sloopprojecten worden aangeboden. De voordelen zijn duidelijk: minder CO₂, lagere kosten, en een unieke uitstraling. Maar er zijn ook uitdagingen. Oude stenen zijn niet allemaal even groot of recht.
Duurzaamheid in de bouw krijgt een nieuw gezicht
Je moet ze sorteren en soms bijsnijden. Dat kost tijd. Toch wegen de voordelen op tegen de moeite.
Je bouwt duurzaam en geeft stenen een tweede leven. De bouwsector verandert snel.
Steeds meer bedrijven kiezen voor circulaire materialen. Een voorbeeld is Nxt Building. Zij produceren eind 2024 een circulaire metselsteen.
Deze steen is voor 85% gemaakt van gerecyclede grondstoffen. Tijdens het drogen neemt hij circa 10% CO₂ op uit de atmosfeer. Dat is uniek. De steen bevat ook olivijn, een mineral dat extra CO₂ bindt.
Deze circulaire steen is verkrijgbaar in zes kleuren, van lichtgrijs tot donkerrood.
De prijs ligt rond €2 per stuk, vergelijkbaar met nieuwe bakstenen. Maar je bespaart op de lange termijn omdat je minder afvalkosten hebt.
Bovendien sluit het aan bij de doelen van de Leidraad Circulair ontwerpen 2.0. Je bouwt niet alleen duurzaam, maar ook toekomstbestendig. De impact is groot.
Als je een huis bouwt met 10.000 stenen, bespaar je met hergebruik zo’n 50 ton CO₂.
Dat is vergelijkbaar met de uitstoot van 10 auto’s per jaar. Zo draag je bij aan de circulaire economie van 2050. En je inspireert anderen om hetzelfde te doen.
Werkende mortelmengsels voor circulaire stenen
De hechtmortel is de sleutel tot succes. Voor hergebruikte bakstenen kies je kalkmortel.
Die is flexibel en lost op zonder de stenen te beschadigen. Meng 1 deel kalk, 3 delen zand, en water. Gebruik geen cement, want dat maakt de mortel hard en bros.
Kalkmortel is duurder dan cement, maar beter voor hergebruik. Een zak kalkmortel van 25 kg kost ongeveer €15.
Voor circulaire stenen zoals die van Nxt Building pas je het mengsel aan. Deze stenen zijn lichter en poreuzer dan traditionele bakstenen. Gebruik een fijner zand en minder water. Test eerst op een klein oppervlak.
Zo voorkom je scheuren. De verwerkingstijd is ongeveer 2 uur bij 20°C.
Werk bij vorst niet, want de mortel bevriest. Wil je nog duurzamer? Kies voor biobased toevoegingen, zoals hennepvezels.
Die versterken de mortel en maken hem composterbaar. Een zak hennepvezels van 5 kg kost €20.
Meng dit door de kalkmortel voor extra stabiliteit. Zo bouw je met materialen die uit de natuur komen en er ook weer naar terugkeren.
Praktische tips voor je project
Begin klein. Pak een tuinmuur of schuur als oefening. Verzamel oude stenen van een sloopproject in je buurt.
Vraag bij de gemeente naar vergunningen voor hergebruik. Zo’n project kost €500 tot €1.000 voor materialen en gereedschap.
Je hebt een troffel, een waterpas, en een mengkuip nodig. Werk veilig.
Draag handschoenen en een masker bij het slopen. Laat oude stenen testen op lood of asbest, vooral bij panden vóór 1980. Rebrick biedt deze service aan voor €0,10 per steen.
Zo weet je zeker dat het veilig is. Sluit af met een oproep.
Begin vandaag nog met circulair bouwen. Koop hergebruikte stenen, meng de juiste mortel, en bouw iets moois. De planeet – en je portemonnee – zullen je dankbaar zijn. Zo maakt circulair bouwen echt verschil.