Carbon capture and utilization (CCU) in de cementindustrie

Portret van Thomas Hoekstra, Bouwkundig Ingenieur & Circulaire Bouw Adviseur
Thomas Hoekstra
Bouwkundig Ingenieur & Circulaire Bouw Adviseur
Innovatie & Onderzoek · 2026-02-15 · 5 min leestijd

Je bent aan het bouwen en je wilt echt iets goeds achterlaten.

Cement is overal, maar het is ook een enorme vervuiler. Je vraagt je af: kan dit anders? Jazeker.

Met Carbon Capture and Utilization (CCU) haal je CO2 uit de lucht of uit rookgassen en maak je er bruikbare materialen van. Dit is geen toekomstmuziek meer, maar harde realiteit voor de circulaire bouwsector. Stel je voor: je gebruikt beton dat niet alleen minder uitstoot, maar zelfs CO2 opneemt. Dat is precies wat CCU doet.

Het is een gamechanger voor elk project waarbij duurzaamheid en biobased materialen centraal staan.

Je bent niet alleen een bouwer, je bent een pionier in urban mining.

Wat is CCU eigenlijk?

CCU staat voor Carbon Capture and Utilization. In gewoon Nederlands: je vangt koolstofdioxide (CO2) op en gebruikt het als grondstof.

In de cementindustrie gebeurt dit vaak direct bij de productie. In plaats van de CO2 de lucht in te laten gaan, vang je hem af.

Deze CO2 kan je op verschillende manieren inzetten. Je kunt er nieuw beton mee maken, maar je kunt het ook gebruiken voor andere biobased materialen. Het is een gesloten kringloop. Je haalt CO2 weg en stopt het terug in een product.

Dat is circulair bouwen in optima forma. Denk aan de productie van cement.

Tijdens het verhitten van kalksteen komt veel CO2 vrij. Normaal gesproken verdwijnt dit in de lucht. Met CCU vang je dit op en bewaar je het. Het is een techniek die de uitstoot drastisch verlaagt en tegelijkertijd nieuwe grondstoffen creëert.

Waarom is dit cruciaal voor jouw project?

De bouwsector is verantwoordelijk voor een groot deel van de wereldwijde CO2-uitstoot. Cement alleen al goed voor ongeveer 8% van de totale uitstoot.

Als jij bouwt met traditioneel cement, draag je bij aan dat probleem.

Met CCU draai je die trend om. Je wilt toch ook dat je project toekomstbestendig is? Overheidsregels worden strenger, en opdrachtgevers vragen steeds vaker om lage CO2-voetafdrukken.

Met CCU-loop je voorop. Je gebruikt minder primaire grondstoffen en hergebruikt CO2. Dat is pure winst voor het milieu en je portemonnee op de lange termijn. Bovendien sluit CCU perfect aan op de principes van urban mining.

Je haalt waarde uit afvalstromen. In plaats van nieuwe grondstoffen te winnen, herschik je bestaande koolstof.

Dit past naadloos in een circulaire economie waarin niets verloren gaat.

Hoe werkt het in de praktijk?

Er zijn verschillende methoden om CO2 af te vangen in de cementindustrie. De meest bekende is post-combustion capture.

Dit gebeurt na de verbranding, waarbij de rookgassen worden gezuiverd. De CO2 wordt gescheiden van andere gassen en opgeslagen of gebruikt. Een andere optie is oxyfuel combustion.

Hierbij verbrand je brandstof in zuurstof in plaats van lucht. Dit geeft een rookgas met een hoge concentratie CO2, wat het vangen makkelijker en efficiënter maakt.

Modellen en varianten

Het is een techniek die steeds vaker wordt toegepast in moderne cementfabrieken. Zodra de CO2 is afgevangen, kan deze worden ingezet voor CO2-opslag in beton via mineralisatietechnologie. Hierbij reageert de CO2 met calciumoxide in het cement.

Dit proces versterkt het beton en reduceert de hoeveelheid cement die nodig is. Het resultaat is een sterkere, duurzamere betonmengsel.

Er zijn verschillende modellen voor CCU in de cementindustrie. Een veelgebruikt model is de combinatie met biobased materialen.

Denk aan houtvezelbeton of biobased aggregaten. De CO2 wordt hier gebruikt om de materiaaleigenschappen te verbeteren. Dit zorgt voor een lichter, sterker en duurzamer product. Een ander model is de integratie met urban mining.

Hierbij worden oude betonconstructies gedemonteerd en het materiaal hergebruikt. De CO2 die vrijkomt bij de recycling wordt opgevangen en gebruikt voor nieuwe producten.

Dit sluit de kringloop volledig. Prijsindicaties zijn belangrijk. De kosten voor CCU-technologie variëren tussen de €50 en €150 per ton CO2 die wordt afgevangen. Dit hangt af van de schaal en de gebruikte methode.

Post-combustion capture is vaak goedkoper dan oxyfuel combustion, maar de efficiëntie verschilt. Investeringskosten voor een CCU-installatie in een cementfabriek liggen tussen de €10 miljoen en €50 miljoen.

Dit hangt af van de grootte van de fabriek en de gekozen technologie. Op de lange termijn kunnen deze investeringen zich terugbetalen door lagere emissiekosten en nieuwe inkomstenstromen.

Praktische tips voor implementatie

Wil je aan de slag met CCU in je bouwproject? Begin met een grondige analyse van je huidige cementgebruik.

Meet de CO2-uitstoot van je project en identificeer waar je kunt verbeteren.

Dit geeft je een duidelijk beeld van de impact van CCU. Kies voor samenwerking. Zoek partners die gespecialiseerd zijn in CCU-technologie. Denk aan cementfabrieken die al investeren in deze innovaties.

Samenwerken verlaagt de kosten en versnelt de implementatie, zoals te zien bij deze showcase van circulaire bouwinnovaties. Experimenteer met biobased materialen. Probeer mengsels met houtvezels of andere natuurlijke grondstoffen. Test hoe deze materialen reageren op CO2-carbonatie.

Dit geeft je praktische inzichten en vertrouwen in de toepassing. Houd rekening met regelgeving.

De overheid stimuleert CCU met subsidies en belastingvoordelen. Informeer naar de mogelijkheden voor jouw project.

Dit kan de financiële drempel verlagen. Denk aan de lange termijn. CCU is geen snelle fix, maar een strategische keuze.

Het vraagt om investeringen en aanpassingen, maar het levert ook veel op.

Je bouwt niet alleen een project, je bouwt aan een duurzame toekomst.

Conclusie

Carbon Capture and Utilization is de sleutel tot een duurzamere cementindustrie. Het combineert technologie met circulariteit en biobased materialen.

Je kunt er echt het verschil mee maken in je bouwprojecten. Door CO2 af te vangen en te gebruiken als grondstof, verlaag je de uitstoot.

Ontdek bijvoorbeeld hoeveel CO2 beton kan opslaan en creëer direct waarde. Dit past perfect bij de principes van circulair bouwen en urban mining. Het is een investering in de toekomst, voor jezelf en voor de planeet.

Begin vandaag nog met onderzoeken welke CCU-methode het beste bij jouw project past. Praat met experts, test materialen en kijk naar de financiële voordelen. Je zult merken dat duurzaam bouwen niet alleen goed is voor het milieu, maar ook voor je bedrijf.

Portret van Thomas Hoekstra, Bouwkundig Ingenieur & Circulaire Bouw Adviseur
Over Thomas Hoekstra

Thomas is bouwkundig ingenieur en adviseur circulaire economie in de bouwsector. Hij helpt aannemers, architecten en opdrachtgevers met de transitie naar circulair en biobased bouwen.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Innovatie & Onderzoek
Ga naar overzicht →