Alliander hoofdkantoor Duiven: demontabel kantoor als referentieproject
Stel je voor: je werkt in een kantoor dat niet alleen energie oplevert, maar waarvan je ook weet dat elk onderdeel ooit weer wordt hergebruikt. Dat is de realiteit in het Alliander hoofdkantoor in Duiven.
Dit gebouw is geen standaard renovatieproject; het is een levend bewijs dat circulair bouwen en biobased materialen perfect samengaan met een energiepositieve toekomst. Laten we eens kijken hoe ze dit voor elkaar hebben gekregen.
Alliander-kantoor in Duiven is volledig circulair gerenoveerd
Het Alliander hoofdkantoor in Duiven is een schoolvoorbeeld van hoe je een bestaand gebouw transformeert naar een circulair en energiepositief object.
In 2015 werd de renovatie afgerond, en sindsdien functioneert het als een referentieproject voor de hele bouwsector. Het gebouw herbergt nu 1.550 medewerkers, een flinke toename van de oorspronkelijke 600, en dat alles binnen een circulair framework. De kern van het project is het streven naar minimaal 80% circulariteit voor alle grondstoffen.
Dat betekent dat de materialen zo zijn gekozen en verwerkt dat ze na hun levensduur weer direct herbruikbaar zijn. Alliander heeft hierbij samengewerkt met VolkerWessels Vastgoed onder een DBMO-contract (Design Build Maintain Operate) voor 15 jaar.
Dit contract zorgt ervoor dat de kwaliteit en circulariteit op de lange termijn worden geborgd.
Een slimme financiële keuze was het gebruik van de Energie-investeringsaftrek (EIA). Dit fiscale voordeel hielp om de investeringen in duurzame technieken, zoals zonnepanelen en een warmte-koudeopslagsysteem, rendabel te maken. Het resultaat is een gebouw dat 70-80% minder energie verbruikt dan voorheen, en bovendien geen gasaansluiting meer heeft. De energievoorziening is volledig elektrisch (all-electric) en wordt ondersteund door 1,5 megawatt aan zonnepanelen op het dak.
Grondstoffenpaspoort
Daarnaast is er een warmte-koudeopslag (WKO) systeem geïmplementeerd, waardoor het gebouw in de zomer warmte opslaat en in de winter weer gebruikt. Dit systeem, gecombineerd met faseovergangsmaterialen voor energieopslag, zorgt voor een stabiel en comfortabel binnenklimaat met minimale externe energie-input.
Een essentieel onderdeel van de circulaire aanpak is het grondstoffenpaspoort. Dit is een digitaal register waarin alle materialen en componenten van het gebouw worden vastgelegd. Denk aan de exacte samenstelling van gevelpanelen, het type hout in de constructie, en de specificaties van de installaties.
Zonder zo’n paspoort zouden materialen na demontage onbruikbaar worden voor hergebruik, omdat je niet weet wat de eigenschappen zijn.
Voor het Alliander-kantoor is dit paspoort geregistreerd en actief bijgehouden. Dit maakt toekomstige demontage en hergebruik van materialen eenvoudig en betrouwbaar. Stel dat een gevelpaneel over 20 jaar vervangen moet worden; dankzij het paspoort weet je precies welk materiaal het is, waar het vandaan komt en hoe het opnieuw kan worden ingezet. Dit voorkomt verspilling en verlaagt de CO2-voetafdruk op de lange termijn.
Nieuwe regiokantoor Alliander heeft demontabele houten constructie
Na het succes in Duiven heeft Alliander de circulaire filosofie doorgezet in het nieuwe regiokantoor in Amsterdam-Westpoort, dat in 2023 opende. Hier kiezen ze voor een hybride constructie: een houten skelet gecombineerd met een betonnen kern.
Dit is een slimme mix van biobased materialen en traditionele stabiliteit. Het houten skelet is opgebouwd uit Cross Laminated Timber (CLT), een massief houtproduct dat bekend staat om zijn sterkte en lage gewicht.
CLT is een perfect biobased bouwmateriaal omdat het CO2 opslaat in plaats van uitstoot. Bovendien is het volledig demontabel; de panelen kunnen naadloos worden uit elkaar gehaald en elders weer opgebouwd. Dit is urban mining in de praktijk: materialen hergebruiken uit bestaande voorraad.
De combinatie met een betonnen kern zorgt voor de benodigde brandveiligheid en stabiliteit. Hierbij is wel een aandachtspunt: houten constructies vereisen extra testen op brandwerendheid.
In dit project zijn deze testen uitgevoerd om te voldoen aan de bouwvoorschriften. De hybride aanpak maakt het gebouw zowel duurzaam als functioneel, zonder in te leveren op comfort of veiligheid. Interessant is ook dat het parkeerterrein is voorzien van zonnepanelen, wat een dubbel ruimtegebruik oplevert. Dit zorgt voor extra energieopwekking zonder extra landgebruik. Het project positioneert zich hiermee als het eerste energiepositieve bouwplaats in Nederland, wat laat zien dat circulair bouwen en energiepositief werken hand in hand gaan.
Praktische lessen en tips voor circulair bouwen
Als je zelf aan de slag wilt met circulair bouwen, zijn er een aantal concrete stappen die je kunt nemen. Ten eerste: zorg altijd voor een grondstoffenpaspoort. Dit is de basis voor toekomstig hergebruik.
Zonder deze informatie worden materialen na demontage vaak afval, wat zonde is van de grondstof en de investering.
Financiering is een andere belangrijke factor. Gebruik de Energie-investeringsaftrek (EIA) om fiscaal voordeel te halen uit duurzame investeringen.
Dit kan oplopen tot 55% aftrek van de investeringskosten, afhankelijk van de specifieke maatregelen. Voor een project als Alliander Duiven kan dit al snel tienduizenden euro’s schelen. Een valkuil bij het toepassen van biobased materialen zoals CLT is de onbekendheid met materiaaleigenschappen.
Laat altijd extra testen uitvoeren, bijvoorbeeld op brandwerendheid of vochtbestendigheid, om problemen later te voorkomen.
Dit kost weliswaar extra geld (vaak €5.000-€10.000 voor een uitgebreide test), maar het voorkomt kostbare aanpassingen achteraf. Tot slot, denk na over contractvormen zoals DBMO. Deze Design Build Maintain Operate-contracten zijn in Nederland steeds vaker beschikbaar voor circulaire projecten. Ze zorgen dat de aannemer verantwoordelijk blijft voor onderhoud en exploitatie, wat de kwaliteit op lange termijn waarborgt. Voor een project van €20-30 miljoen kan een DBMO-contract de investering veiliger maken.
De toekomst van circulair bouwen in Nederland
Het Alliander-project in Duiven laat zien dat circulair bouwen niet alleen een concept is, maar een haalbare praktijk.
De combinatie van biobased materialen, demontabele constructies en energiepositieve systemen vormt een blauwdruk voor toekomstige projecten. Bedrijventerreinen zoals de Groene Alliantie Duiven inspireren andere organisaties om vergelijkbare stappen te zetten. Urban mining – het hergebruiken van materialen uit bestaande gebouwen – wordt hierbij steeds belangrijker. Met een grondstoffenpaspoort en demontabele constructies kunnen we de bouwsector transformeren van een lineaire naar een circulaire economie.
Dit verlaagt de CO2-uitstoot, bespaart grondstoffen en creëert nieuwe economische kansen. Als je zelf een project start, begin dan met de basis: een grondstoffenpaspoort, duurzame materialen en een energiepositief ontwerp.
Laat je inspireren door Alliander Duiven en pak de kansen die circulair bouwen biedt.
Samen kunnen we een toekomst bouwen die niet alleen duurzaam is, maar ook veerkrachtig en inspirerend.